Od dawna zaleca się regularne spożycie nienasyconych kwasów tłuszczowych, jednak wciąż niewiele osób wie dokładnie na co jest omega-3. Otóż należy do NNKT obecnych między innymi w rybach morskich i przyczynia się do utrzymania zdrowia oraz sprawności całego organizmu.

Czym są kwasy omega-3?

Najbardziej skoncentrowane źródło energii w pożywieniu człowieka stanowią tłuszcze, które są źródłem kwasów tłuszczowych – w tym niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT). Do tej grupy należą kwasy omega-3 oraz omega-6.

Z kolei do grupy kwasów omega-3 można zaliczyć kwasy:

  • ALA – alfa-linolenowy;
  • EPA – eikozapentaenowy;
  • DHA – dokozaheksaenowy.

Tkanki ludzkie nie są w stanie syntezować kwasów omega-3 (jak również omega-6), zatem muszą być one dostarczone wraz z pokarmem. Uznaje się, że średni i najbardziej optymalny stosunek spożycia omega-6 do omega-3 wynosi mniej niż 5:1.

Bogatym źródłem omawianych kwasów są głównie algi i tłuste ryby morskie oraz owoce morza, które się nimi żywią. Bardzo duże ilości substancji można także znaleźć w olejach roślinnych, np. z pachnotki, sojowym, rzepakowym, z wiesiołka, lniany i innych.

Za największe źródło NNKT wciąż uznaje się jednak olej pozyskiwany z wątroby rekina.

Na co jest omega-3?

Substancja ta wpływa korzystnie na wszystkie układy w organizmie człowieka.

Układ sercowo-naczyniowy

Na samym początku warto wspomnieć o układzie sercowo-naczyniowym. NNKT należą do głównych składników budulcowych komórek oraz wykazują działanie przeciwarytmiczne, przeciwzakrzepowe, przeciwmiażdżycowe i przeciwzapalne. Dodatkowo poprawiają funkcję śródbłonka naczyń.

Spożycie omega-3 pośrednio wpływa na obniżenie ciśnienia tętniczego krwi poprzez zwiększanie poziomu substancji rozkurczających naczynia krwionośne.

Podsumowując, regularne spożycie odpowiedniej ilości może hamować rozwój choroby niedokrwiennej serca, choroby wieńcowej serca, miażdżycy oraz nadciśnienia tętniczego krwi.

Skóra i wzrok

Spożycie omega-3 korzystnie oddziałuje na skórę i działa leczniczo w przypadku niektórych jej schorzeń. Przykładem może być atopowe zapalenie skóry (AZS), przy którym zaleca się zwrócenie uwagi na odpowiedni poziom jego spożycia.

DHA jest ponadto podstawowym składnikiem budulcowym błon komórkowych czopków i pręcików siatkówki oka, które natomiast odpowiadają za widzenie nocne i barwne.

Omega-3 w ciąży

W szczególności kwas DHA jest ważnym składnikiem strukturalnym tkanki nerwowej i odgrywa zasadniczą rolę w jej rozwoju podczas życia płodowego i we wczesnym dzieciństwie. Największy przyrost tego kwasu obserwuje się w mózgu w okresie życia płodowego i w ciągu pierwszych 2 lat życia dziecka.

Zbyt nisko poziom DHA w diecie kobiety przyczynia się do skrócenia czasu trwania ciąży, a także do niskiej masy urodzeniowej noworodka.

Niedobór tej substancji u dzieci powoduje z kolei obniżenie ostrości widzenia i zdolności uczenia się w późniejszym wieku.

Pozostałe właściwości omega-3

Pozostałe właściwości obejmują:

  • działanie przeciwzapalne i antyalergiczne – w efekcie hamowania nadmiernej odpowiedzi immunologicznej, a także ostrości przebiegu procesów zapalnych w etiologii bakteryjnej czy wirusowej;
  • hamowanie rozwoju cukrzycy typu II – ponieważ niski poziom tych kwasów w fosfolipidach błon komórkowych mięśni szkieletowych wiąże się ze wzrostem ich odporności na insulinę;
  • działanie antynowotworowe;
  • ochronę układu odpornościowego;
  • działanie przeciwdepresyjne – poprzez wspomaganie prawidłowego funkcjonowania błon komórek nerwowych w korze mózgu;
  • regulację masy ciała – hamujący wpływ na lipogenezę – hamuje rozwój znacznej otyłości.

Można zatem powiedzieć, że kwas omega-3 wpływa korzystnie nie tylko na zachowanie pełnej sprawności fizycznej, ale również umysłowej.

Bibliografia

  1. Marciniak-Łukasiak K., Rola i znaczenie kwasów tłuszczowych omega-3, Nauka. Technologia. Jakość, 6/2011.
  2. Dutkowska A., Rachoń D., Rola kwasów tłuszczowych n-3 oraz n-6 w prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego, Choroby Serca i Naczyń, 3/2015.
  3. Materac E., Marczyński Z., Bodek K., Rola kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6 w organizmie człowieka, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 2/2013.
  4. Sicińska P., Pytel E., Kurowska J., (i inni), Suplementacja kwasami omega w różnych chorobach, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej, 69/2015.
  5. Duda M., Wielonasycone kwasy tłuszczowe omega-3 jako modulatory wewnątrzkomórkowych szlaków przekazywania sygnałów, Postępy Biochemii, 2/2012.