Koenzym Q10 stanowi niezbędny związek do prawidłowego funkcjonowania wszystkich żywych komórek, a w rezultacie i całego organizmu. Między innymi dlatego, że bierze udział w przemianie materii.

Koenzym Q10 – charakterystyka

Koenzym Q10 jest intensywnie żółtą substancją, która nie rozpuszcza się w wodzie, lecz za to bardzo dobrze w tłuszczach. Ma postać krystaliczną, wykazuje przy tym specyficzny zapach. Wyróżnia się jego następujące formy:

Znajduje zastosowanie między innymi w produkcji kosmetyków, ponieważ wykazuje właściwości termostabilne. Oznacza to, że ogrzewanie go pod ciśnieniem nie zmienia jego struktury ani właściwości, dzięki czemu można go z łatwością wprowadzić do procedur kosmetycznych.

Jakie właściwości koenzymu Q10

Na wstępie należy zacząć od faktu, że związek ten jest niezbędnym elementem łańcucha oddechowego (w szczególności jego forma zwana ubichinonem), ponieważ transportuje elektrony i protony, a także wpływa na integralność kanałów wapniowych. Dodatkowo wiąże się z białkami błonowymi, w efekcie czego stabilizuje błony komórkowe. Zarówno dzięki wspomnianym wyżej właściwościom, jak i zupełnie innym, koenzym Q10 wpływa korzystnie na większość struktur organizmu człowieka.

Działanie przeciwutleniające

Związek wykazuje działanie antyoksydacyjne, w związku z czym skutecznie likwiduje wolne rodniki oraz innych toksycznych substancji w organizmie. Najefektywniej działa pod tym względem w połączeniu z witaminą E. Dodatkowo zapobiega uszkodzeniom komórek.

Wpływ na skórę

Koenzym Q10 chroni skórę przed niedotlenieniem oraz zwiększa jej regenerację. Dzięki temu (a także dzięki działaniu antyoksydacyjnemu) opóźnia jej procesy starzenia się. Ponadto:

  • zwiększa jędrność skóry;
  • chroni ją przed zanieczyszczeniami;
  • stymuluje oddychanie komórkowe;
  • powoduje zanik płytkich zmarszczek;
  • rozjaśnia przebarwienia.

Wszystko to sprawia, że koenzym ten jest częstym składnikiem wielu kosmetyków, zwłaszcza tych przeznaczonych do pielęgnacji cery dojrzałej. Aktualnie trwają badania nad możliwością zastosowania koenzymu jako substancji chroniącej skórę przed szkodliwym działaniem promieniowania słonecznego.

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Koenzym Q10 może korzystnie wpływać na przebieg choroby naczyniowej i niewydolności serca. 8 podwójnie zaślepionych badań z próbą kontrolną wykazało, że stosowanie suplementacji koenzymu Q10 poprawia objętość wyrzutową serca, wskaźnik sercowy oraz wskaźnik końcowo-rozkurczowy. Wykazano także, że niedobór związku zwiększa ryzyko nadciśnienia tętniczego, miażdżycy, kardiomiopatii czy choroby wieńcowej.

Wpływ na płodność

Jak wspomniano wcześniej, koenzym Q10 bierze udział w reakcjach energetycznych – również tych zachodzących w plemnikach. W efekcie jego niedobór może przyczyniać się do zmniejszonej ruchliwości plemników, co z kolei utrudnia zapłodnienie komórki jajowej. Właśnie dlatego suplementacja koenzymu zalecana jest przy trudnościach z zajściem w ciążę, jeśli przyczyną jest mała ruchliwość plemników.

Zawartość w organizmie

Badania wykazały, że najwyższe stężenie koenzymu w organizmie człowieka ma miejsce w wieku 20 lat. Wraz z upływem czasu stężenie to zmniejsza się. W rezultacie należy dostarczać związek wraz z pożywieniem lub suplementować go – z pożywieniem można dostarczać około 2-20 mg koenzymu dziennie.

Koenzym jest naturalnie syntezowany przez wątrobę z fenyloalaniny i tyrozyny.

Źródła koenzymu Q10

Najlepszym źródłem koenzymu Q10 wśród produktów spożywczych są organy zwierząt, przede wszystkim te, które wymagają sporej dawki energii do prawidłowego funkcjonowania, czyli:

  • serce;
  • wątroba;
  • nerki.

Spore ilości, choć nieco mniejsze niż we wspomnianych narządach, można znaleźć w mięsie i rybach. Z kolei śladowe ilości znajdują się nawet w owocach czy warzywach (np. czarna porzeczka, groch, kalafior).

Jak suplementować koenzym Q10?

Coraz częściej na rynku spotkać można suplementy na bazie koenzymu. Zalicza się go bowiem do substancji nietoksycznych, a organizm bardzo dobrze go toleruje.  Należy pamiętać, że jednorazowa suplementacja nie spowoduje spektakularnych zmian w tkankach organizmu. Aby uzyskać pożądany efekt, koenzym Q10 należy przyjmować regularnie, przynajmniej przez kilkanaście dni. Ponadto substancja znacznie lepiej wchłania się, jeśli jest przyjmowana podczas posiłku lub tuż po nim (niż na czczo).

Bibliografia

  1. Gałka U., Ogonowski J., KoenzymQ – powstawanie, właściwości i zastosowanie w preparatach kosmetycznych, LAB, 5/2015.
  2. Siemieniuk E., Skrzydlewska E., Koenzym Q10 – biosynteza i znaczenie biologiczne w organizmach zwierząt i człowieka, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej, 59/2005;
  3. Janicki B., Buzała M., Rola koenzymu Q u ludzi i zwierząt, Med. Weteran, 4/2012.
  4. Florkowski C., Molyneux S., Young J., Koenzym Q10 i zastoinowa niewydolność serca: zmieniające się dowody naukowe, Kardiologia Polska, 73/2015.
  5. Czernic A., Bartosz M., Błaszczyk J., (i inni), Wpływ suplementacji koenzymem Q10 na enzymatyczną obronę antyoksydacyjną krwinek czerwonych ludzi zdrowych, Problemy Higieny i Epidemiologii, 3/2011.