Hematopoeza

Hematopoeza to proces wytwarzania i różnicowania się elementów morfotycznych krwi. Nie należy mylić tego pojęcia z hemopoezą (wytwarzanie grupy hemowej hemoglobiny) oraz z homeostazą (wewnętrzna równowaga ustroju). Głównym miejscem zachodzenia hematopoezy jest szpik kostny czerwony.

Hematopoeza

Hematopoeza – przebieg

U osób dorosłych krwinki czerwone, trombocyty oraz wiele krwinek białych produkowanych jest głównie w szpiku kostnym czerwonym. U płodu komórki krwi syntezowane są dodatkowo w wątrobie i śledzionie, gdzie zachodzi hematopoeza u osób dorosłych, u których doszło do zniszczenia lub zwłóknienia szpiku kostnego.

W przypadku dzieci komórki krwi są intensywnie syntezowane w jamach szpikowych wszystkich kości. W okolicach 20. roku życia szpik kości długich (z wyjątkiem ich nasad) przestaje być aktywny. Zmienia się ze szpiku czerwonego w szpik żółty, bogaty w komórki tłuszczowe. Za produkcję elementów krwi odpowiadają hematopoetyczne komórki pnia. Mogą z nich powstać wszystkie inne rodzaje komórek krwi, dlatego współczesna medycyna zaczyna się nimi coraz bardziej interesować. Z komórek pnia powstają tzw. komórki progenitorowe, a z nich mogą powstać:

  • megakariocyty;
  • limfocyty;
  • erytrocyty;
  • eozynofile;
  • bazofile;
  • neutrofile;
  • monocyty;
  • osteoklasty;
  • komórki Kupffera;
  • komórki tuczne;
  • komórki dendrytyczne;
  • komórki Langerhansa.

Szpik kostny czerwony u osoby dorosłej znajduje się w nasadach kości długich (zwłaszcza kości udowej i żebrach), a także w kościach płaskich (mostek, miednica, kości czaszki). Znajdziemy go także w obrębie kręgów kręgosłupa.

Hematopoeza – uwalnianie komórek

Elementy krwi wytworzone w narządach krwiotwórczych są uwalniane do krwi, gdzie przebywają, pełniąc swoją rolę przez cały okres swojego życia. Każda komórka wyróżnia się innym okresem przeżycia. Przykładowo, erytrocyty żyją we krwi obwodowej około 4 miesiące, natomiast trombocyty zaledwie 10 dni. Proces uwalniania komórek ze szpiku kostnego regulują komórki śródbłonka naczyń szpiku (dzięki nim przepuszczane są wyłącznie dojrzałe formy). Bariera ta nie istnieje w wątrobie i w śledzionie, dlatego jeśli wskutek zniszczenia szpiku kostnego to właśnie w tych narządach zachodzi hematopoeza, we krwi pacjenta zaobserwować można także formy niedojrzałe komórek krwi.

Hematopoeza – funkcje

Hematopoeza z pewnością jest jednym z najważniejszych procesów zachodzących w organizmie człowieka. Dzięki niej możliwe jest sprawne przeprowadzanie procesów i reakcji takich jak:

  • walka z drobnoustrojami chorobotwórczymi, utrzymywanie wysokiego poziomu odporności organizmu;
  • produkcja przeciwciał;
  • inicjacja reakcji alergicznych;
  • szybkie gojenie się ran i uszkodzeń tkankowych;
  • kontrola krzepnięcia krwi;
  • transport tlenu do wszystkich komórek organizmu;
  • transport wszelkich związków odżywczych do wszystkich komórek organizmu;
  • usuwanie toksyn, metabolitów, metali ciężkich z ustroju;
  • tworzenie się pamięci immunologicznej.

I wiele innych, za które odpowiadają przede wszystkim trombocyty, erytrocyty i leukocyty.



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Ganong W., Fizjologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009.
  2. Stęplewska-Mazur K., Patologia układu krwiotwórczego, Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice 2000.
  3. Silverthorn D., Fizjologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *