Probiotyki, zarówno naturalne jak i pod postacią suplementów czy leków, wpływają korzystnie na stan zdrowia, głównie poprzez wzmacnianie flory bakteryjnej układu pokarmowego.

Czym jest probiotyk?

Nazwa ta zarezerwowana jest dla preparatów lub produktów zawierających żywe komórki drobnoustrojowe (bakterie lub drożdże), które poprawiają stan zdrowia. Działają na organizm gospodarza poprzez przywracanie i poprawę równowagi mikroflory jelitowej, co często ma wpływ na eliminację lub łagodzenie wielu objawów chorobowych. Bakterie probiotyczne obecne w produktach spożywczych czy preparatach farmaceutycznych izoluje się z przewodu pokarmowego zdrowego człowieka. Cechy prawidłowo wyizolowanych bakterii probiotycznych obejmują:

  • zdolność obniżania cholesterolu we krwi;
  • unieszkodliwianie związków toksycznych;
  • antagonistyczne działanie w stosunku do drobnoustrojów chorobotwórczych;
  • wzmacnianie odporności przeciwko kolonizacji przez mikroflorę chorobotwórczą;
  • odporność na niskie pH i żółć;
  • poprawę wartości odżywczych i dietetycznych żywności fermentowanej.

Probiotyczne szczepy nie mogą także wywoływać reakcji alergicznych ani wytwarzać substancji toksycznych. Aby taki szczep mógł zostać uznany za probiotyk, musi ponadto pochodzić od człowieka, być bezpieczny, wykazywać zdolność kolonizacji jelit, zachować swoją aktywność w układzie pokarmowym. Jego lecznicze działania muszą zostać potwierdzone i udokumentowane badaniami.

Naturalne probiotyki

W związku z rosnącą świadomością znaczenia mikroflory jelit obserwuje się w ostatnich latach intensywny wzrost produkcji różnego rodzaju żywności fermentowanej – zarówno pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego. Do ich fermentacji stosuje się głównie specjalnie selekcjonowane szczepy bakterii fermentacji mlekowej:

  • Lactobacillus: acidophilus, casei, paracasei;
  • Bifidobacterium.

Bakterie fermentacji mlekowej wykorzystuje się przede wszystkim podczas produkcji fermentowanych produktów mleczarskich (kefir, maślanka, jogurty, sery, zsiadłe mleko), kiszonek warzywnych, chleba, przetworów mięsnych (wędliny nie poddane ogrzewaniu), ryb, zbóż czy żywności orientalnej. Najpopularniejsze i najczęściej wzbogacane w bakterie probiotyczne stają się przetwory mleczarskie. Produktów mięsnych czy ryb bogatych w szczepy probiotyczne w dalszym ciągu nie znajdzie się na polskim rynku. Dzieje się tak głównie ze względu na wysokie koszta produkcji, a także liczne utrudnienia w przebiegu tego procesu.

Probiotyki bioalgi

Produkty probiotyczne są dobrze tolerowane przez organizm i bezpieczne, dlatego zazwyczaj nie ma przeciwwskazań do ich spożywania. Jeśli dojdzie do wystąpienia efektów ubocznych, obejmują one głównie objawy ze strony układu pokarmowego, jak wzdęcia, nudności czy biegunka. Wiążą się one z nadwrażliwością na dany szczep wykorzystany w żywności, przy czym szybko ustępują.

Właściwości probiotyków

Żywność probiotyczna (także suplementy i środki farmakologiczne) ma na celu hamowanie rozwoju i wzrostu bakterii patogennych w układzie pokarmowym, a tym samym poprawę jakości trawienia i samopoczucie. Działanie bezpośrednie obejmuje stymulację produkcji śluzu w drogach pokarmowych, a także niektórych witamin z grupy B. Z kolei działanie pośrednie wiąże się ze stymulacją układu odpornościowego gospodarza, m.in. poprzez zwiększanie aktywności limfocytów. Naturalne probiotyki zmniejszają dolegliwości bólowe brzucha, chronią błony śluzowe żołądka zapobiegając rozwojowi wrzodów. Ponadto przyczyniają się do leczenia otyłości (głównie poprzez poprawę trawienia).

Bibliografia

  1. Trząskowska M., Probiotyki w produktach pochodzenia roślinnego, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 4/2013.
  2. Kołożyn-Krajewska D., Żywność probiotyczna w aspekcie bezpieczeństwa zdrowotnego, Żywność, 4/2001.
  3. Zaremba A., Dobrodziejstwa probiotyków i prebiotyków, Polski Przemysł, 2/2015.
  4. Toczek K., Glibowski P., Bakterie probiotyczne w żywności, Przemysł Spożywczy, 69/2015.
  5. Śliżewska K., Biernasiak J., Libudzisz Z., Probiotyki jako alternatywa dla antybiotyków, Chemia Spożywcza i Biotechnologia, 70/2006.