Skwalen zaliczany jest do grupy związków zwanych triterpenami i można go spotkać w wielu organizmach, zarówno roślinnych, jak i zwierzęcych. Jest ceniony w diecie człowieka ze względu na swoje działanie antyoksydacyjne. Znajduje też zastosowanie w kosmetologii, przeważnie jako środek nawilżający i emolientowy. Naturalnie występuje m.in. w oliwie z oliwek, oleju z amarantusa oraz niektórych innych olejach roślinnych.

Skwalen – charakterystyka
Skwalen jest wielonienasyconym węglowodorem, którego cząsteczkę tworzy 6 jednostek izoprenowych. Jest uważany za ważny komponent ścieżek metabolicznych w organizmach prokariotycznych oraz eukariotycznych, w tym w organizmie człowieka. Po raz pierwszy skwalen wyodrębniono z oleju wątroby rekinów, dziś pozyskiwany jest również z oliwek oraz nasion amarantusa.
Pod względem chemicznym jest to organiczny związek o wzorze sumarycznym C30H50 oraz masie molowej 410,71 g/mol. Zalicza się go do grona lipidów, choć nie jest klasycznym tłuszczem.
Skwalen w organizmie człowieka
Skwalen może być zarówno produkowany endogennie (wewnątrz organizmu człowieka), jak i przyjmowany wraz z dietą. Naturalnie znajduje się go bardzo dużo, choćby w woskowinie usznej czy łoju skórnym. Co więcej, skwalen jest prekursorem wszystkich steroidów, niezależnie od tego, do jakiej rodziny należą. Występuje w wielu narządach i tkankach.
Główną rolę w syntezie skwalenu odgrywa wątroba i to ona uwalnia większość tego związku obecnego w krwioobiegu. Badania wskazują, że zaburzenia syntezy cholesterolu mają także wpływ na stężenia skwalenu, zarówno lokalnie, jak i w całym organizmie. Skwalen występuje w osoczu przede wszystkim jako element składowy kompleksów lipoproteinowych VLDL i LDL. Znajduje się też w pewnych ilościach w komórkach tkanki tłuszczowej. Omawiany związek jest dobrze tolerowany przez ludzki organizm, niezależnie od tego, czy jest spożywany, czy podawany dożylnie.
Skwalen w medycynie
Co ciekawe, eksperymenty na zwierzętach laboratoryjnych oraz badania epidemiologiczne wykazały jego przeciwnowotworową aktywność. W tym temacie wymagane są jednak dalsze badania. Na przestrzeni lat udowodniono jednak, że ma on działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze. Stwierdzono, iż może mieć istotny wpływ na przeciwdziałanie chorobie niedokrwiennej serca i opóźnienie procesów starzenia. Skwalen wykazuje ponadto zdolność do wiązania wolnych rodników tlenowych, przez co m.in. przeciwdziała zaburzeniom pracy mitochondriów w wątrobie.
Skwalen w kosmetykach
Skwalen jest często wykorzystywany w produktach kosmetycznych do ochrony skóry, zwłaszcza ze względu na swoje silne właściwości emolientowe. Jest w stanie wnikać w głębokie partie skóry i nie pozostawia na jej powierzchni tłustej warstwy. Ceni się go przede wszystkim za działanie natłuszczające, zmiękczające i ochronne. Skwalen w kosmetykach:
- ogranicza przeznaskórkową utratę wody, pomagając utrzymać jej nawilżenie i redukując przesuszenia;
- wspiera barierę hydrolipidową skóry;
- wygładza i zmiękcza skórę, dzięki czemu może ona wyglądać bardziej promiennie czy zdrowo.
Jest lekki i dobrze tolerowany, dlatego znajduje zastosowanie również w kosmetykach do skóry suchej i wrażliwej, w tym atopowej czy problematycznej. To jeden z najchętniej używanych składników w emolientach.
Warto jednak pamiętać, że na etykiecie produktów kosmetycznych spotkać można wzmiankę zarówno o skwalenie, jak i o skwalanie. Skwalen jest naturalnym, ale stosunkowo nietrwałym związkiem. Łatwo utlenia się pod wpływem tlenu i choć dodaje się go do kosmetyków, zdecydowanie powszechniej dodatkiem do nich jest skwalan. Stanowi on jego bardziej stabilną, uwodornioną formę.
Polecane produkty:
|
Omega 3 – olej roślinny 100% naturalny
Omega 3 od bioalgi to naturalny suplement diety, który uzupełnia codzienną dietę m.in. w mikroelementy zawarte oleju z nasion pachnotki zwyczajnej (Perilla frutescens). Stanowi przede wszystkim źródło niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT). Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Czaplicki S., Ogrodowska D., Zadernowski R., Skwalen i kwasy tłuszczowe przechowywanych produktów amarantusowych, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 3/2012.
- Skwalen – lipid ważny dla organizmu, Bromatologia, 3/2012.
- Bąk-Sypień I., Karwowski B., Skwalen – znaczenie w żywieniu, farmacji i medycynie, Farmacja Polska, 7/2016.




