Aktywny tryb życia

Aktywny tryb życia z regularnym wysiłkiem fizycznym jest powszechnie zalecany, aby zmniejszyć ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, insulinooporności, nadciśnienia i hipercholesterolemii, a także wielu innych problemów zdrowotnych bez względu na wiek człowieka. Powinniśmy pozostać aktywni od pierwszych lat życia, aż do późnej starości. Aktywność powinna jednak zostać dobrana indywidualnie do potrzeb i możliwości ciała.

Aktywny tryb życia – wpływ na zdrowie człowieka

Udowodniono, że prowadzenie aktywnego trybu życia daje wiele dodatkowych korzyści społecznych i psychologicznych, a między średnią długością życia i aktywnością fizyczną uwidacznia się bezpośrednia relacja ukazująca, iż społeczeństwa żyjące aktywnie fizycznie przeważnie funkcjonują dłużej w porównaniu do nieaktywnej społeczności. Dodatkowo osoby, które początkowo prowadziły siedzący tryb życia, po zwiększeniu aktywności fizycznej także prezentują lepsze samopoczucie fizyczne i psychiczne oraz cieszą się lepszą jakością prowadzonego życia.

W przypadku dzieci systematyczna aktywność fizyczna:

• wspiera rozwój układu kostno-mięśniowego i nerwowego;
• poprawia koordynację, równowagę i sprawność motoryczną;
• wzmacnia odporność i zapobiega otyłości;
• ułatwia koncentrację i naukę, co skutkuje lepszymi wynikami w szkole;
• kształtuje zdrowe nawyki na przyszłość;
• zapobiega licznym wadom postawy.

W przypadku osób dorosłych:

• obniża ryzyko chorób cywilizacyjnych (cukrzyca typu 2, nadciśnienie, miażdżyca i wiele innych);
• poprawia kondycję, sylwetkę i samopoczucie, wspiera utrzymanie prawidłowej masy ciała;
• wzmacnia serce, płuca i mięśnie;
• zmniejsza ryzyko kontuzji;
• redukuje stres, lęk i objawy depresji;
• zwiększa wydolność i jakość snu.

Z kolei u seniorów:

• spowalnia procesy starzenia i utraty masy mięśniowej;
• poprawia równowagę, zmniejsza ryzyko upadków;
• wzmacnia kości, zapobiega osteoporozie;
• utrzymuje sprawność poznawczą i samodzielność;
• poprawia nastrój i jakość życia.

Bez względu na to, czy jesteśmy zdrowi, czy też nie, systematyczna aktywność fizyczna jest niezbędna w życiu. Praktycznie nie ma choroby czy problemu zdrowotnego, przy którym byłaby ona przeciwwskazana. Wręcz przeciwnie. Uzupełnia leczenie wszystkich schorzeń, nierzadko warunkując cały proces terapeutyczny. Warto podkreślić, że bez względu na wiek w kontekście motorycznym i ortopedycznym systematyczna aktywność fizyczna to poprawa umięśnienia, co korzystanie wpływa na stabilizację układu kostnego. Dzięki codziennym ćwiczeniom wzmacniającym tzw. gorset mięśniowy możliwe jest zlikwidowanie bądź złagodzenie dolegliwości bólowych kręgosłupa. Mają one także znaczenie przy wzmacnianiu i stabilizacji stawów, wzmacnianiu przyczepów mięśniowych, ścięgien oraz więzadeł. Zarówno w prewencji urazów, jak i ich leczeniu.

Aktywny tryb życia – zalecenia WHO

Zgodnie z rekomendacjami WHO, dzieci powinny pozostawać aktywne na poziomie co najmniej 60 minut dziennie (umiarkowanej lub intensywnej aktywności fizycznej). W przypadku osób dorosłych rekomendacje te prezentują się następująco: minimum 150 minut tygodniowo umiarkowanej aktywności lub 75 minut intensywnej aktywności. Seniorzy natomiast powinni prowadzić aktywny tryb życia dostosowany do własnych możliwości — np. spacery, ćwiczenia rozciągające, równoważne, lekkie siłowe. Nawet 30 minut dziennie przynosi nieocenione korzyści.

Osoby z chorobami przewlekłymi, po operacjach lub kontuzjach również powinny pozostawać aktywne fizycznie, jednak w przeciwieństwie do osób zdrowych i względnie zdrowych, aktywność ta powinna być dopasowana do nich indywidualnie, najlepiej pod okiem fizjoterapeuty lub trenera motorycznego. Dużym błędem jest jednak całkowita rezygnacja z ruchu przy problemach zdrowotnych – aktywność jest wskazana i niezbędna, jednak po odpowiednim jej dopasowaniu.

Aktywny tryb życia – przeciwwskazania

Nie ma bezpośrednich i jednoznacznych przeciwwskazań zdrowotnych do aktywności fizycznej i aktywnego trybu życia. Jak wspomniano wcześniej, należy jednak dobrać ćwiczenia do aktualnych potrzeb i możliwości organizmu. Dla przykładu osoba zdrowa może systematycznie uczęszczać na zajęcia tańca, bieganie, siatkówkę, jednak siatkówka przeciwwskazana będzie u osób z uszkodzonym stożkiem rotatorów. Takie osoby powinny wykonywać indywidualnie ustalony plan rehabilitacyjny skupiający się na izolowanym wzmacnianiu obręczy barkowej. Z kolei osoby z chorobami serca muszą zrezygnować z interwałów i dźwigania ciężarów, jednak odnajdą się w systematycznych spacerach na świeżym powietrzu.

Bibliografia

1. Kościuczuk J., Znaczenie ruchu i aktywności w życiu człowieka, Białystok.
2. Kobyłka A., Gortat M., Zdrowy styl życia. Wyzwania XXI wieku, Lublin 2020.