Kolka jelitowa

Kolka jelitowa to nagły, silny ból brzucha spowodowany skurczem mięśni jelit. Nie jest chorobą samą w sobie, lecz objawem towarzyszącym różnym zaburzeniom przewodu pokarmowego. Najczęściej pojawia się u noworodków i niemowląt, wówczas zwie się ją kolką niemowlęcą.

Co to jest kolka jelitowa?

Kolkę jelitową określa się jako nagły, silny ból brzucha wywołany skurczem mięśni jelit. W mechanizmie tego problemu dochodzi do silnych skurczów mięśni gładkich jelit, najczęściej w odpowiedzi na przeszkodę w przewodzie pokarmowym lub nadmierne gromadzenie się gazów. Ból ma charakter napadowy (czyli pojawia się nagle i gwałtownie), często jest skurczowy i może promieniować w różne części brzucha. Choć problem dotyczy głównie dzieci, równie dobrze może rozwinąć się u osób dorosłych. Napad kolki jelitowej może trwać od kilku minut do kilku godzin i często ustępuje samoistnie lub po oddaniu gazów czy wypróżnieniu.

Kolka jelitowa niemowlęca

Kolka niemowlęca to jedno z najczęstszych zaburzeń przewodu pokarmowego występujących u dzieci w początkowym okresie życia, zazwyczaj najmocniej nasilone od 2. tygodnia do 4. miesiąca. Określa się tę dolegliwość jako stan nasilonego niepokoju i niedającego się ukoić płaczu, na ogół obserwowany w godzinach wieczornych. Dolegliwości zwykle ustępują samoistnie w pierwszym półroczu życia dziecka. Przyczyny zaburzenia nadal nie zostały w pełni wyjaśnione. W patogenezie problemu rozważa się m.in.:

• nadwrażliwość na białko mleka krowiego;
• nietolerancję laktozy;
• zaburzenia mikrobioty przewodu pokarmowego;
• niedojrzałość układu nerwowego;
• negatywny wpływ dymu papierosowego;
• nieprawidłowe techniki pielęgnacyjne.

W leczeniu kolki niemowlęcej rekomenduje się między innymi wyeliminowanie z diety kofeiny i ostrych przypraw, ewentualnie przejście na dietę bezmleczną przez kobietę ciężarną.W leczeniu farmakologicznym powszechnie stosuje się preparat simetikonu, który obniża napięcie powierzchniowe gazów jelitowych, pozwalając na łatwiejszą ich dyspersję w luźnym stolcu, a następnie
wydalenie. Ciekawostką jest, że problem kolek jelitowych dotyczy 10–40% niemowląt (w zależności od stosowanych przez badaczy kryteriów).

Kolka jelitowa – przyczyny

W przypadku osób dorosłych czynnikami predysponującymi do pojawienia się kolki jelitowej są:

• przewlekłe zaparcia lub zaleganie mas kałowych na co dzień, np. w związku ze stylem życia, dietą, chorobami przewlekłymi;
• wzdęcia i nadmiar gazów jelitowych;
• nietolerancje pokarmowe (np. laktozy);
• zespół jelita drażliwego (IBS);
• infekcje przewodu pokarmowego;
• niedrożność jelit (w poważniejszych przypadkach);
• choroby przewlekłe dróg pokarmowych, np. choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

W przypadku osób dorosłych podstawowe objawy kolki jelitowej to zmiany rytmu wypróżnień, odbijanie, nudności (rzadziej wymioty), wzdęcia, uczucie pełności w brzuchu, a przede wszystkim kłujący, skurczowy ból brzucha.

Kolka jelitowa – diagnostyka i leczenie

W przypadku dorosłych pacjentów epizody kolki jelitowej powinny być zdiagnozowane na podstawie badań krwi, USG jamy brzusznej, a niekiedy nawet dokładniejszych badań takich jak gastroskopia lub kolonoskopia. Na tej podstawie określa się, czy problem nie ma poważniejszego podłoża, wymagającego leczenia. Jeśli przyczyną kolek jest choroba przewlekła, dąży się do jej ustabilizowania i uzyskania jak najdłuższego okresu remisji za pomocą leków, diety i zmiany trybu życia. Be względu na przyczynę doraźnie sprawdzić się mogą metody domowe takie jak:

• odpoczynek i rozluźnienie brzucha, np. dzięki delikatnemu masażowi brzucha zgodnie z ruchem wskazówek zegara, a więc i ruchem perystaltycznym jelit;
• ciepły termofor na brzuch, który może złagodzić skurcze poprzez rozluźnienie mięśniówki brzucha i jelit;
• unikanie ciężkostrawnych posiłków, picie dużej ilości wody;
• leki rozkurczowe (np. drotaweryna) – jednak najlepiej po konsultacji z lekarzem;
• ziołolecznictwo, np. napar z mięty pieprzowej lub kopru włoskiego.

Osoby z tendencją do częstych kolek jelitowych powinny zadbać o systematyczną aktywność fizyczną, ponieważ jest ona niezbędna do zachowania właściwej zdolności trawienia oraz do zachowania prawidłowych ruchów perystaltycznych.

Bibliografia

1. Czerwionka-Szaflarska M., Gawryjołek J., Kolka jelitowa w praktyce pediatrycznej, Forum Medycyny Rodzinnej 2010, tom 4, nr 6, 408–414.
2. Lewandowska A., Zych B., Kolka jelitowa u noworodków – częstość występowania oraz metody postępowania przez rodziców, Journal of Education, Health and Sport. 2017;7(6):63-76.
3. Rurarz A., Ratajczak K., Feleszko W., Kolki niemowlęce, Pediatr Med Rodz 2016, 12 (4), p. 413–418.