Kwas glutaminowy

Kwas glutaminowy to aminokwas endogenny, czyli taki, który organizm człowieka potrafi sam wytwarzać, o ile otrzyma ku temu wymagane substraty. Jest jednym z podstawowych składników białek budujących wszystkie ludzkie tkanki i odgrywa kluczową rolę w układzie nerwowym. Jako jeden z najważniejszych neuroprzekaźników pobudzających wpływa na przekazywanie sygnałów między komórkami nerwowymi, a także uczestniczy w licznych przemianach metabolicznych zachodzących w organizmie.

Kwas glutaminowy – charakterystyka

Kwas glutaminowy jest organicznym związkiem chemicznym o wzorze sumarycznym C5H9NO4 i masie molowej 147,13 g/mol. Należy do grona aminokwasów kwasowych, endogennych, ponieważ organizm człowieka może samodzielnie wytwarzać go w procesach metabolicznych zgodnie z dziennym zapotrzebowaniem. W organizmie często występuje w postaci soli, czyli glutaminianu.

W kodzie genetycznym odpowiadają mu kodony GAA i GAG. Pod względem chemicznym jest alfa-aminokwasem dikarboksylowym, co oznacza, że w swojej cząsteczce zawiera jedną grupę aminową -NH₂, a także dwie grupy karboksylowe -COOH. Związek ten dobrze rozpuszcza się w wodzie, uczestniczy w reakcjach tworzenia wiązań peptydowych, posiada też centrum chiralności.

Kwas glutaminowy – źródła

Choć kwas glutaminowy może być w pewnym stopniu syntezowany przez organizm człowieka, znaleźć go można także w ogólnodostępnych produktach spożywczych. Jego najbogatszymi źródłami są:

• ryby;
• mięso;
• jajka;
• dojrzewające sery;
• sos sojowy;
• pomidory;
• grzyby.

Pochodną kwasu glutaminowego jest glutaminian sodu, stosowany jako wzmacniacz smaku (umami). U niektórych osób bardzo wysokie spożycie może wiązać się z występowaniem przejściowych dolegliwości, jednak w typowych ilościach jest uznawany za bezpieczny dodatek do żywności.

Kwas glutaminowy – rola w organizmie człowieka

Kwas glutaminowy jest jednym z podstawowych przekaźników (transmiterów) pobudzających w ośrodkowym układzie nerwowym ssaków, w tym także u człowieka. Od jego prawidłowej aktywności zależą między innymi procesy uczenia się, koncentracji i zapamiętywania. Działanie kwasu glutaminowego polega na przekazywaniu informacji między komórkami nerwowymi poprzez oddziaływanie z wyspecjalizowanymi białkami, nazywanymi receptorami glutaminowymi. W momencie połączenia się cząsteczki kwasu glutaminowego z odpowiednim receptorem następuje jego aktywacja, a w efekcie tego przekazywanie impulsu nerwowego dalej.

Jego najważniejsze funkcje można przedstawić następująco w skrócie:

• uczestniczy w syntezie białek;
• bierze udział w metabolizmie azotu;
• jest ważnym neuroprzekaźnikiem pobudzającym w mózgu;
• stanowi prekursor innych związków, m.in. glutaminy i GABA.

Wpływa praktycznie na każdy aspekt organizmu. Niestety wszelkie zaburzenia w obrębie jego syntezy wiążą się z rozwojem poważnych problemów zdrowotnych i chorób.

Zaburzenia kwasu glutaminowego

Zaburzenia ze strony układu glutaminergicznego mogą prowadzić do poważnych konsekwencji w postaci chorób psychicznych lub neurologicznych. Zmiany w aktywności tego neurotransmitera (zarówno nadaktywność, jak i zmniejszenie aktywności) wiążą się z występowaniem takich zaburzeń jak:

• depresja;
• lęk;
• schizofrenia;
• padaczka;
• choroba Alzheimera;
• choroba Parkinsona;
• pląsawica Huntingtona;
• i inne.

Najczęściej występującym zjawiskiem jest nadaktywność omawianego neurotransmitera w określonych obszarach mózgu, co może przyczynić się do rozwoju schizofrenii lub chorób neurodegeneracyjnych. Diagnostyką i leczeniem ich zajmują się przeważnie lekarze neurolodzy, choć nierzadko we współpracy z innymi specjalistami, np. z endokrynologami czy psychiatrami.

Kwas glutaminowy a glutamina

Oba pojęcia bywają stosowane zamiennie, jednak dotyczą zupełnie różnych związków chemicznych. Kwas glutaminowy i glutamina są bardzo podobne strukturalnie, ale różnią się jedną ważną grupą chemiczną i funkcją biologiczną. Kwas glutaminowy posiada w łańcuchu bocznym grupę karboksylową: -CH2​-CH2​-COOH, co daje mu kwasowy charakter, natomiast glutamina tworzy się z kwasu glutaminowego przez przekształcenie grupy karboksylowej w grupę amidową, w efekcie nie ma kwasowego charakteru.

Kwas glutaminowy jest przede wszystkim neuroprzekaźnikiem pobudzającym w organizmie człowieka, przy czym glutamina pełni rolę magazynu i transportu cząsteczek azotu. Jest ważna w regeneracji i metabolizmie mięśni, nie uczestniczy jednak w przekaźnictwie nerwowym.

	Spirulina w tabletkach 100% naturalna Spirulina platensis, którą Państwu oferujemy to 100% naturalna, słodkowodna alga o wysokiej zawartości składników odżywczych. Codziennie spożywana dostarcza organizmowi niezbędne substancje wpływające na sprawne funkcjonowanie układów w ciele człowieka. Zobacz więcej...
	Spirulina w proszku 100% naturalna Spirulina w proszku od bioalgi to sproszkowana, 100% alga Spirulina platensis. Doświadczenie i wieloletnie badania sprawiły, że otrzymany produkt jest nie tylko w pełni naturalny, ale również wysokiej jakości i zawiera wysokie stężenie składników odżywczy Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Głowacka I., Lebelt L., Piotrowska D., Pochodne kwasu glutaminowego jako ligandy metabotropowych receptorów glutaminergicznych, Łódź 2021.
2. Szymańska E. [https://projekty.ncn.gov.pl/opisy/500350-pl.pdf].
3. Permoda-Osip A., Rybakowski J., Koncepcja glutaminergiczna chorób afektywnych, Psychiatria Polska 2011, Tom XLV, numer 6.