Kwas asparaginowy

Kwas asparaginowy (inaczej: kwas aminobursztynowy) jest naturalnym aminokwasem wchodzącym w skład wielu białek, przede wszystkim tych roślinnych. Pełni ważne role w organizmie człowieka, między innymi pośredniczy w cyklu Krebsa. Znajduje też jednak zastosowanie w wielu dziedzinach przemysłu. Jest związkiem powszechnie występującym w przyrodzie i bierze udział w licznych przemianach metabolicznych. W organizmie człowieka uczestniczy również w syntezie innych aminokwasów oraz związków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania komórek.

Kwas asparaginowy – co to jest?

Kwas asparaginowy to organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C4H7NO4 oraz masie molowej 133,10 g/mol. Po wyizolowaniu przyjmuje formę białego lub niemal białego krystalicznego proszku. Należy do grona aminokwasów białkowych o charakterze kwasowym, przy czym anion karboksylowy tego kwasu (forma anionowa przeważa w warunkach fizjologicznych) to asparaginian.

Występuje naturalnie w organizmie człowieka i w żywności. Jego źródłami pokarmowymi są zwłaszcza:

• jajka;
• ryby;
• mięso;
• rośliny strączkowe;
• szparagi (stąd jego nazwa).

Kwas asparaginowy – funkcje

Kwas asparaginowy spełnia bardzo ważną rolę w organizmie człowieka, ponieważ uczestniczy w syntezie argininy, pirymidyn i puryn, które następnie są wykorzystywane do ważnych procesów biologicznych. Pobudza też aktywność neuronów, ułatwia tworzenie engramów (śladów pamięciowych), ułatwia uczenie, zapamiętywanie oraz odtwarzanie informacji, poprawia koncentrację i samopoczucie.

Udowodniono również, że posiada właściwości anaboliczne, jako że pobudza wydzielanie somatotropiny (hormonu wzrostu), insuliny oraz glukagonu. Omawiany związek coraz częściej wykorzystuje się do badań biochemicznych i klinicznych jako składnik pożywek w mikrobiologii oraz jako półprodukt w syntezie organicznej.

Kwas asparaginowy – pochodne

W przemyśle kwas asparaginowy stosowany jest jako substrat do produkcji innych związków chemicznych o zupełnie odmiennych zastosowaniach. Przykładowymi pochodnymi kwasu asparaginowego są:

1. Oktadecyloamina – wykorzystywana jako środek antykorozyjny w systemach obiegu wody, jako środek przeciwzbrylający, czynnik flotacyjny, czynnik w przemyśle naftowym ograniczający zdzieralność powierzchni asfaltowych. Jest też nośnikiem leków.
2. Dodecyloamina – stosowana jako środek powierzchniowo-czynny oraz m.in. w procesie modyfikowania powierzchni montmorylonitu. Dodatkowo wykazuje dość wysoką aktywność i zdolność do pobudzania rozwoju szczepów bakterii.
3. Poliaminokwasy – znajdują zastosowanie w systemach kontrolowanego uwalniania leków (DDS), do produkcji środków zwiększających objętość osocza oraz tzw. proleków, które ulegają biotransformacji do postaci czynnej.

Są to więc istotne związki chemiczne dla wielu różnych gałęzi przemysłu.

Czy kwas asparaginowy jest bezpieczny?

Kwas asparaginowy uznaje się za związek bezpieczny dla ogólnie zdrowych osób, gdy występuje w normalnych ilościach w jedzeniu lub jako składnik suplementów diety stosowanych zgodnie z zaleceniami. Wszystko przez to, że jest normalnym elementem metabolizmu człowieka. Ustrój jest w stanie samodzielnie go syntezować, podobnie jak hormony, neuroprzekaźniki czy niektóre enzymy.

Jedynie znaczne dawki kwasu asparaginowego stosowane w suplementach diety (np. samodzielne, niezgodne z zaleceniami zwiększanie liczby przyjmowanych tabletek) mogą doprowadzić do wystąpienia działań niepożądanych. Najczęściej są to:

• bóle głowy;
• zaburzenia trawienne i żołądkowo-jelitowe;
• nadmierne pobudzenie i rozdrażnienie;
• bezsenność.

Szczególną ostrożność w suplementacji tego związku powinny zachować osoby z padaczką, chorobami neurologicznymi oraz zaawansowanymi chorobami nerek i wątroby.

Olej z czarnuszki Czarnuszka to wszechstronny, naturalny produkt o potwierdzonym, niezwykle szerokim działaniu. Wykazuje właściwości m.in. antyseptyczne, antywirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwalergiczne ... Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Pagacz J., Polaczek J., Synteza pochodnych kwasu asparaginowego, Czasopismo Techniczne, 1/2008.
2. Polaczek J., Dziki E., Pielichowski J., Właściwości i synteza poli (kwasu asparaginowego) oraz jego pochodnych, Polimery, 1/2003.