Choroby dietozależne

Choroby dietozależne to takie schorzenia, których rozwój lub przebieg w znacznym stopniu wiążą się ze sposobem odżywiania. Odpowiednia dieta może zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia, a także wspomagać leczenie. Jednak nieprawidłowa dieta lub nieprzestrzeganie zaleceń dietetycznych może podziałać negatywnie, nasilając objawy i przyspieszając progresję choroby. Warto również pamiętać, że na rozwój chorób dietozależnych wpływają także inne czynniki, takie jak aktywność fizyczna, predyspozycje genetyczne, wiek czy styl życia. Mimo to właściwie zbilansowany jadłospis pozostaje jednym z najważniejszych elementów profilaktyki oraz kompleksowego postępowania terapeutycznego.

Choroby dietozależne

Choroby dietozależne

Do najczęściej występujących chorób dietozależnych zalicza się przede wszystkim otyłość, cukrzycę typu 2 oraz nadciśnienie tętnicze. Są to schorzenia, których częstość występowania stale rośnie i które stanowią istotny problem zdrowia publicznego. Warto jednak pamiętać, że wpływ diety nie ogranicza się wyłącznie do tych jednostek chorobowych. Prawidłowe odżywianie ma również duże znaczenie w profilaktyce i leczeniu wielu innych schorzeń, których przebieg jest związany ze sposobem żywienia.

Otyłość

Otyłość to przewlekła choroba metaboliczna polegająca na nadmiernym nagromadzeniu tkanki tłuszczowej. Rozwija się, gdy przez dłuższy czas organizm otrzymuje więcej energii z pożywienia, niż zużywa. W dzisiejszych czasach jest szczególnie częsta. Szacuje się, że w Polsce zmaga się z nią połowa osób dorosłych. Polska jest w czołówce krajów o największym odsetku populacji z otyłością, plasując się na 6. miejscu w Europie. Szczególnie niebezpieczna jest otyłość brzuszna, prowadząca do stłuszczenia i utraty funkcji ważnych narządów wewnętrznych. Otyłość zwiększa ryzyko niemal wszystkich chorób cywilizacyjnych, z nowotworami, miażdżycą, zawałem serca i udarem mózgu na czele.

Dieta w otyłości polega na zmniejszeniu podaży kalorii o około 300-500 kcal, zależnie od potrzeb. Podaż kalorii nie może spaść drastycznie, ponieważ organizm przejdzie w stan przetrwania i spowolni metabolizm, co poskutkuje jedynie brakiem efektów i niedoborami pokarmowymi. Należy spożywać dużo warzyw i owoców bogatych w błonnik, które dają uczucie sytości na dłużej oraz zdrowych i wartościowych produktów, rezygnując przy tym ze słodyczy i żywności wysokoprzetworzonej. Leczenie otyłości to jednak nie tylko dieta, ale i aktywność fizyczna oraz ogólny zdrowy tryb życia.

Cukrzyca typu 2

Jest to choroba metaboliczna, w której organizm nie wykorzystuje prawidłowo insuliny (insulinooporność), co prowadzi do podwyższonego poziomu glukozy we krwi. Przyczynami cukrzycy typu 2 są zwłaszcza:

Niestety nieleczona i niestabilizowana cukrzyca prowadzi do poważnych powikłań, takich jak:

  • retinopatia cukrzycowa (grozi utratą wzroku);
  • stopa cukrzycowa (grozi amputacją kończyn dolnych);
  • neuropatie.

Dieta w cukrzycy bazuje przede wszystkim na niskim indeksie glikemicznym. Polega na wybieraniu produktów, które po spożyciu powodują powolny wzrost stężenia glukozy we krwi. Dzięki temu poziom cukru i insuliny jest bardziej stabilny, co sprzyja lepszemu samopoczuciu i zmniejsza ryzyko napadów głodu. Niski indeks glikemiczny to IG poniżej 55. Dozwolone są więc między innymi:

Zwłaszcza wybierając owoce i warzywa, należy zachować ostrożność. Niektóre, nawet te powszechnie uznawane za zdrowe, mogą mieć wysoki indeks glikemiczny i są przeciwwskazane. Szczególnie po ich ugotowaniu.

Zobacz również: Jak obniżyć cukier?

Nadciśnienie tętnicze

Kolejną chorobą dietozależną XXI wieku jest nadciśnienie tętnicze. To przewlekłe podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi, które zwiększa ryzyko chorób serca i udaru mózgu. O nadciśnieniu mówi się wówczas, gdy spoczynkowo mierzone ciśnienie przekracza 140/90 mmHg. Na wzrost ciśnienia wpływają zwłaszcza:

Dlatego w dużej mierze leczenie i stabilizowanie choroby polega na modyfikacji stylu życia.

Podstawą jest też zmiana diety. Przede wszystkim należy wykluczyć lub ograniczyć podaż soli (do maksymalnie 5 g dziennie), zamieniając ją na pieprz, zioła, imbir i inne przyprawy. Należy zrezygnować z alkoholu i kofeiny, a także z wysokocukrowych napojów gazowanych. Ciśnienie tętnicze podnoszą też produkty bogate w tłuszcze, np. chipsy, paluszki słone oraz tłuste mięsa czerwone. Wskazane jest natomiast picie dużej ilości wody, a dieta powinna bazować na owocach i warzywach, najlepiej świeżych. Uważa się, że najskuteczniejszą dietą dla serca i naczyń krwionośnych jest dieta śródziemnomorska.

Inne choroby dietozależne

Wymienia się jednak także inne choroby dietozależne, takie jak:

  • dna moczanowa;
  • miażdżyca;
  • choroba niedokrwienna serca;
  • osteoporoza;
  • próchnica zębów;
  • niektóre nowotwory związane z dietą (np. rak jelita grubego);
  • anemia z niedoboru żelaza.

W takich przypadkach brak odpowiedniej modyfikacji diety może utrudniać poprawę stanu zdrowia oraz sprzyjać dalszemu postępowi choroby.



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Sadowska A., Rakowska R., Świderski F., Projektowanie żywności funkcjonalnej zmniejszającej ryzyko wybranych chorób cywilizacyjnych, Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego, 2/2015.
  2. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *