Aminokwasy egzogenne

Aminokwasy egzogenne to organiczne związki chemiczne będące materiałem budulcowym białek, których człowiek nie potrafi samodzielnie syntezować. Są jednak niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Oznacza to, że należy dostarczać je wraz z dietą, ewentualnie uzupełniać niedobory świadomą suplementacją.

Aminokwasy – co to?

Aminokwasy stanowią cząsteczki zawierające w swojej budowie azot. Stanowią główny, podstawowy materiał budulcowy białek. Łączą się one ze sobą, tworząc różne kombinacje, w rezultacie czego powstają różnego rodzaju białka pełniące inne funkcje. Aminokwasy dzielą się na egzogenne i endogenne.

Te pierwsze należy dostarczyć wraz z pożywieniem, ponieważ organizm nie posiada zdolności do ich samodzielnej syntezy. Z kolei te drugie mogą być produkowane przez ludzkie tkanki, mimo tego również warto dostarczać je z dietą. Pod względem chemicznym aminokwasy są organicznymi związkami chemicznymi zawierającymi zasadową grupę aminową oraz grupę karboksylową COOH lub, w ogólniejszym ujęciu, dowolną grupę kwasową.

Aminokwasy egzogenne – charakterystyka

W biologii wyróżniamy 20 aminokwasów, które różnią się od siebie wyłącznie strukturą łańcucha bocznego. Część z nich to wspominane aminokwasy egzogenne, które należy dostarczać do organizmu z zewnątrz. Takimi aminokwasami są:

• arginina;
• fenyloalanina;
• histydyna;
• izoleucyna;
• leucyna;
• lizyna;
• metionina;
• treonina;
• walina.

Spośród wyżej wymienionych aminokwasów egzogennych argininę i histydynę zalicza się do tak zwanych aminokwasów względnie egzogennych. Oznacza to, że organizm dorosłego człowieka może wytworzyć pewną ich ilość (która nawet pokryje dzienne zapotrzebowanie), jednak taka synteza nie jest możliwa u dzieci i rozwijających się, młodych organizmów. Warto pamiętać, że żywienie pokarmami ubogimi w niezbędne aminokwasy egzogenne może doprowadzić do zaburzeń chorobowych i licznych powikłań zdrowotnych.

Aminokwasy egzogenne – funkcje

• arginina – obniża lepkość krwi, stymuluje naprawę naczyń krwionośnych i obniża ryzyko wielu chorób sercowo-naczyniowych. Wszystko przez to, że rozszerza naczynia krwionośne, poprawia insulinowrażliwość i pobudza uwalnianie wielu hormonów, które mają wpływ na układ sercowo-naczyniowy;
• fenyloalanina – jest ważnym prekursorem hormonów, np. adrenaliny, która towarzyszy nam na co dzień. Ponadto wpływa pozytywnie na układ nerwowy, gdyż przeciwdziała depresji, obniża chroniczne bóle oraz wzmaga koncentrację. Często wykorzystuje się ją jako suplement diety celem obniżania nadmiernego apetytu i przyspieszenia powrotu do formy po nadmiernym wysiłku fizycznym;
• histydyna – odpowiada za wzrost tkanek, a więc i całego organizmu, a także za produkcję hemoglobiny, która z kolei jest niezbędna dla właściwego dotlenienia narządów. Ponadto wspiera układ odpornościowy, jak również poprawia funkcję całego układu trawiennego;
• izoleucyna – reguluje gospodarkę węglowodanową, stanowi energię dla mięśni i innych tkanek. Tym samym wspiera regenerację tkanek po urazach. Ponadto bierze udział w budowie tkanki mięśniowej i chroni ustrój przed nadmiernym stresem;
• leucyna – odgrywa niezwykle istotną rolę w budowie masy mięśniowej, w efekcie czego jest nierzadkim składnikiem odżywek dla sportowców. Wspiera procesy anaboliczne, hamując jednocześnie kataboliczne;
• lizyna – jej główną i najważniejszą funkcją jest ochrona układu krwionośnego. Ponadto wspiera biodostępność i wchłanianie wapnia oraz odpowiada za ogólną odporność organizmu;
• metionina – przyspiesza usuwanie toksyn z organizmu i szkodliwych substancji, wykazuje silne działanie antyoksydacyjne. Poza tym uczestniczy w produkcji glutationu oraz łagodzi objawy zmian dermatologicznych, w tym trądziku;
• treonina – utrzymuje prawidłową kondycję kości i skóry, poprawia czynność układu immunologicznego oraz buduje tkankę mięśniową;
• walina – obniża procesy katabolizmu w odniesieniu do tkanki mięśniowej, w związku z czym, podobnie jak leucyna, jest składnikiem wielu odżywek dla sportowców. Dodatkowo redukuje zmęczenie.

Źródła aminokwasów egzogennych

Aminokwasy egzogenne można znaleźć w wielu ogólnodostępnych, smacznych i lubianych przez Polaków produktach spożywczych. Dlatego też przy zbilansowanej diecie raczej nie ma problemów z niedoborami tych związków.

Można je znaleźć w największych ilościach w mięsie (wołowina, wieprzowina, drób), rybach i owocach morza, nabiale oraz jajkach, roślinach strączkowych, orzechach oraz nasionach. Także grzyby czy algi (takie jak Spirulina lub Chlorella) mogą być ich wartościowym źródłem. Sportowcy oraz osoby ze zwiększonym zapotrzebowaniem na aminokwasy egzogenne mogą zawsze rozważyć suplementację ich w różnorodnych odżywkach białkowych cieszących się niemalejącą popularnością.

	Chlorella – tabletki na oczyszczenie organizmu Chlorella w tabletkach to naturalna alga z rozerwaną ścianą komórkową (chroniona patentem) w postaci suplementu diety. Została wytworzona wyłącznie z suszonych, jednokomórkowych mikroskopijnych alg. Chlorella pomaga wyeliminować metale ciężkie z organizmu Zobacz więcej...
	Spirulina w tabletkach 100% naturalna Spirulina platensis, którą Państwu oferujemy to 100% naturalna, słodkowodna alga o wysokiej zawartości składników odżywczych. Codziennie spożywana dostarcza organizmowi niezbędne substancje wpływające na sprawne funkcjonowanie układów w ciele człowieka. Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Firlit M., Aminokwasy w żywieniu wegetariańskim, Zielone Brygady. Pismo ekologów, 7-8/2005.
2. Bernaś E., Jaworska G., Zawartość aminokwasów w mrożonkach i konserwach sterylizowanych z borowika szlachetnego, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 6/2010.
3. Różańska D., Regulska-Ilow B., Salomon A., Kawicka A., Konikowska K., Zatońska K., Szuba A., Ocena wartości odżywczych białka na podstawie jego składu aminokwasowego w dietach studentek dietetyki, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 3/2015.
4. Kurylas A., Kwiatkowska-Pamula A., Gniza D., Rodzaj suplementacji oraz motywy jej stosowania u mężczyzn podejmujących rekreacyjną aktywność fizyczną na siłowni, Journal of Education, Health and Sport, 7/2017.