Triglicerydy

Triglicerydy (inaczej: trójglicerydy, triacyloglicerole) to podstawowa forma tłuszczów występujących w organizmie człowieka (w tkance tłuszczowej), ale również w żywności (oleje, masło, smalec itd.). Nadmiar tych związków we krwi długoterminowo uznawany jest za negatywny czynnik prognostyczny dla zdrowia i czasu przeżycia, jednocześnie będąc jednym z czynników zwiększających ryzyko poważnych chorób, zwłaszcza układu sercowo-naczyniowego.

Czym są triglicerydy?

Triglicerydy są podstawową postacią zapasową kwasów tłuszczowych w organizmie. Pod względem chemicznym stanowią estry alkoholu (glicerolu) i trzech cząsteczek kwasów tłuszczowych. Triglicerydy z jelit (egzogenne) i z wątroby (endogenne), transportowane za pośrednictwem lipoprotein do tkanki tłuszczowej i mięśni, tworzą magazyny energii.

Triglicerydy w organizmie człowieka – funkcje

Choć nadmiar triglicerydów uznawany jest za niekorzystny dla zdrowia, odpowiednie ich ilości pełnią istotną rolę w organizmie. Szacuje się, że:

• zaspokajają 30-40% zapotrzebowania energetycznego organizmu, stanowią rezerwę energetyczną organizmu, umożliwiając przetrwanie okresów niedoboru pożywienia;
• są ważnymi rozpuszczalnikami lipofilowych witamin rozpuszczalnych w tłuszczach;
• są substratami szeregu kluczowych szlaków metabolicznych, m. in. syntezy hormonów prostaglandyn i fosfolipidów;
• tworzą izolację termiczną – tkanka tłuszczowa ogranicza utratę ciepła i pomaga utrzymać stałą temperaturę ciała;
• chronią narządy wewnętrzne – warstwa tłuszczu działa jak amortyzator, choć jej nadmiar prowadzi do stłuszczenia tych narządów. Warto więc zachować umiar.

Triglicerydy uwalniane są do krwi w celu uzyskania energii między posiłkami. Systematyczne spożywanie większej ilości energii, niż zostaje wydatkowane, w szczególności z pokarmów bogatych w węglowodany proste, może prowadzić do wysokiego poziomu trójglicerydów, niekorzystnego dla zdrowia, w tym naczyń krwionośnych i mięśnia sercowego.

Panel lipidowy – badanie

Aby ocenić poziom triglicerydów oraz innych składników tłuszczowych w organizmie człowieka, wystarczy wykonać tzw. panel lipidowy (lub inaczej: profil lipidowy). To proste badanie krwi, którego wyniki dostępne są jeszcze tego samego dnia lub najpóźniej na drugi dzień. Badane parametry wraz z ich normami prezentują się następująco:

• cholesterol całkowity – poniżej 190 mg/dl;
• cholesterol HDL – powyżej 40 mg/dl w przypadku mężczyzn i powyżej 45 mg/dl w przypadku kobiet;
• triglicerydy – poniżej 150 mg/dl;
• cholesterol LDL – poniżej 115 mg/dl przy małym ryzyku sercowo-naczyniowym, poniżej 100 mg/dl przy umiarkowanym ryzyku sercowo-naczyniowym oraz poniżej 70 mg/dl przy dużym ryzyku sercowo-naczyniowym.

Badanie wykonuje się na czczo, ponieważ po jedzeniu triglicerydy naturalnie rosną, dlatego zwykle zaleca się pozostanie 9–12 godzin bez jedzenia, przy czym w tym czasie można pić wodę. Kluczowe jest też unikanie alkoholu dzień wcześniej.

Triglicerydy – nadmiar

Nadmiar triglicerydów nazywa się hipertriglicerydemią. Może on występować jako jeden z elementów dyslipidemii, czyli zaburzeń gospodarki lipidowej. Wyróżniamy w medycynie:

• dyslipidemię pierwotną – wiąże się z niezdrowym stylem życia, a zwłaszcza z nieodpowiednią dietą bogatą w tłuszcze nasycone, tłuszcze trans i cukier, brakiem aktywności fizycznej, nadmierną masą ciała oraz czynnym i biernym paleniem tytoniu;
• dyslipidemię wtórną – będącą zaburzeniem gospodarki lipidowej. Rozwija się jako powikłanie występującej już choroby, takiej jak np.: niedoczynność tarczycy, zespół nerczycowy, zespół Cushinga, cukrzyca, alkoholizm, otyłość, choroby wątroby przebiegające z cholestazą, jadłowstręt psychiczny, stosowanie niektórych leków.

Zawsze podstawą leczenia jest modyfikacja stylu życia – diety, poziomu aktywności, nawyków. Rezygnacja z nałogów jest niezbędna. Jeśli mamy do czynienia z dyslipidemią wtórną, ważna jest też stabilizacja choroby podstawowej pod okiem doświadczonego lekarza specjalisty.

Omega 3 – olej roślinny 100% naturalny Omega 3 od bioalgi to naturalny suplement diety, który uzupełnia codzienną dietę m.in. w mikroelementy zawarte oleju z nasion pachnotki zwyczajnej (Perilla frutescens). Stanowi przede wszystkim źródło niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT). Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Broncel M., Hipertriglicerydemia – kiedy należy kierować pacjenta do specjalisty?, Lekarz POZ 2/2018.
2. Kelley D., Goodpaster B., Triglicerydy mięśni szkieletowych Zagadnienie związane z otyłością regionalną i insulinoopornością, Diabetologia Praktyczna 2001, Tom 2, nr 4.
3. Łaszewicz M., Wolnicka K., Taraszewska A., Jaczewska-Schuetz J., Dieta w zaburzeniach lipidowych, Warszawa 2023.