Cukrzyca

Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, której istotą jest utrzymujące się podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Rozwija się na skutek niedoboru insuliny, zaburzonego działania tego hormonu lub współwystępowania obu tych mechanizmów. Nieleczona lub niewłaściwie kontrolowana cukrzyca może prowadzić do poważnych powikłań obejmujących m.in. układ sercowo-naczyniowy, nerki, narząd wzroku oraz układ nerwowy. Ze względu na rosnącą liczbę zachorowań uznawana jest za jeden z najważniejszych problemów zdrowotnych zaliczanych do chorób cywilizacyjnych. Diagnostyką i leczeniem cukrzycy zajmuje się lekarz diabetolog, często współpracujący z dietetykiem, lekarzem rodzinnym oraz innymi specjalistami. W praktyce klinicznej wyróżnia się trzy podstawowe typy cukrzycy, które różnią się przyczynami, przebiegiem oraz sposobem leczenia.

Cukrzyca

Objawy cukrzycy

Objawy kliniczne cukrzycy (hiperglikemii) to najczęściej:

  • wielomocz (nykturia);
  • pragnienie (suchość w ustach);
  • osłabienie;
  • spadek masy ciała (niewytłumaczony celowym odchudzaniem);
  • zaburzenia widzenia;
  • senność.

Rzadziej u pacjentów zaobserwować można:

W przypadku wystąpienia tych objawów konieczne jest oznaczenie stężenia glukozy w osoczu krwi żylnej. Warto podkreślić, że cukrzyca typu 2 może początkowo przebiegać bezobjawowo, dlatego też niezbędna staje się diagnostyka przesiewowa, oznaczanie glikemii na czczo i wykonywanie doustnego testu tolerancji glukozy.

Zobacz również: Jak obniżyć cukier?

Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 zwana jest również cukrzycą insulinozależną. Wywołuje ją rzeczywisty brak insuliny (w konsekwencji uszkodzenia komórek beta wysp Langerhansa trzustki). Choroba pojawia się przeważnie już w wieku dziecięcym bądź we wczesnej młodości. Dokładne przyczyny niestety wciąż nie zostały poznane, uważa się, że jest to choroba autoimmunologiczna.

Leczenie wymaga stałego podawania insuliny, ponieważ organizm jej nie produkuje i nie ma sposobów na odwrócenie tego stanu. Komórki układu immunologicznego atakują trzustkę, czyli własne, pierwotnie zdrowe tkanki, co w konsekwencji trwale ją uszkadza. Przyczyny zjawiska z autoagresji są nieznane. Współcześnie nie istnieje też żadna skuteczna i wprowadzona do praktyki klinicznej metoda zapobiegania cukrzycy typu 1, zarówno w populacji ogólnej, jak i u osób z grup ryzyka.

Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 zwana jest również cukrzycą insulinoniezależną i w populacji ogólnej ta postać choroby występuje zdecydowanie najczęściej. U pacjentów obserwuje się zaburzenie zarówno działania, jak i wydzielania insuliny (chorzy są mało wrażliwi na działanie insuliny, wskutek czego rozwija się insulinooporność). Leczenie polega głównie na prowadzeniu zdrowego stylu życia (dieta z niskim indeksem glikemicznym, suplementacja, unikanie stresu i używek, aktywność fizyczna) oraz na przyjmowaniu doustnych leków przeciwcukrzycowych.

Na wystąpienie cukrzycy typu 2 mamy realny wpływ codziennym postępowaniem. Diagnozuje się ją przeważnie u osób starszych, z nadmiarem tkanki tłuszczowej w okolicy brzusznej, niezdrowo odżywiających się i palących papierosy. Są to kluczowe czynniki ryzyka. Niestety wieloletni bezobjawowy przebieg sprawia, że w chwili rozpoznania cukrzycy typu 2 u ponad połowy chorych stwierdzana jest obecność powikłań tej choroby.

Cukrzyca ciążowa

O cukrzycy ciążowej mówimy wówczas, gdy zaburzenia poziomu cukru rozwijają się dopiero w ciąży, zwłaszcza w jej II lub III trymestrze. Oznacza to, że organizm nie radzi sobie wystarczająco dobrze z utrzymaniem prawidłowego poziomu glukozy wskutek zmian hormonalnych i rozwijającego się płodu. Czynniki predysponujące obejmują między innymi podłoże genetyczne, przebyte infekcje wirusowe, silny stres oraz przyjmowanie niektórych leków.

Standardowo wykonuje się test obciążenia glukozą między 24. a 28. tygodniem ciąży, który może wykryć cukrzycę ciążową. Podstawą leczenia jest natomiast odpowiednia, zdrowa dieta, systematyczna aktywność fizyczna, a także ciągła kontrola poziomu glukozy. Stan ten powinien ustąpić się po porodzie lub po połogu.



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Mastalerz-Migas A., Czupryniak L., Fabian W., Kłoda K., Kowalska I., Ledwoch J., Małecki M., Strojek K., Tomasik T., Zozulińska-Ziółkiewicz D., Wytyczne rozpoznawania i leczenia cukrzycy dla lekarzy rodzinnych Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce i Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Lekarz POZ, 4/2022.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *