Nietolerancja pokarmowa

Nietolerancja pokarmowa (inaczej: alergia typu III) to termin, który obejmuje szeroką grupę reakcji niepożądanych na określone składniki żywności, dodatki do żywności, a czasem również drobnoustroje obecne w pokarmach. W przeciwieństwie do klasycznej alergii IgE-zależnej, rozwija się ona wolniej, a jej objawy bywają niespecyficzne, od dolegliwości ze strony układu pokarmowego, po przewlekłe zmęczenie, bóle głowy czy zmiany skórne. Jest to coraz częściej diagnozowany problem zdrowotny, który może znacząco obniżać komfort życia. Ze względu na różnorodny obraz kliniczny, diagnostyką zajmują się specjaliści z różnych dziedzin. Może to być lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, alergolog, gastroenterolog oraz dietetyk kliniczny. Wczesne rozpoznanie i odpowiednio dobrana dieta eliminacyjna mogą przynieść znaczną poprawę jakości życia i zmniejszyć ryzyko dalszych powikłań.

Nietolerancja pokarmowa – przyczyny

Alergie, nadwrażliwość i nietolerancje pokarmowe to zjawiska coraz bardziej powszechne w nowoczesnym społeczeństwie. Jednak ich przyczyny wciąż nie zostały w pełni poznane. Jedna z teorii twierdzi, że wywoływać je mogą przeciążenia układów odpornościowych, które nie radzą sobie z ładunkiem alergenów, na jakie człowiek zostaje wystawiony. Inne sugerują, że życie w coraz lepszych warunkach higienicznych oraz spożywanie przetworzonej żywności sprawia, że układ immunologiczny nie nabiera wystarczającej odporności do radzenia sobie z tymi przeciążeniami. Niezależnie od przyczyn, pewne jest, że wspomniane problemy zdrowotne występują coraz częściej. Ocenia się, że obecnie problem nietolerancji pokarmowej dotyczy około 10% dzieci i około 45% dorosłych.

Podsumowując, zgodnie z definicją, nietolerancje pokarmowe zalicza się do nieimmunologicznych odpowiedzi organizmu pojawiających się po spożyciu niektórych pokarmów, które u osób zdrowych są dobrze tolerowane i nie wywołują żadnych przykrych dolegliwości. Reakcje te wynikają z niedoborów enzymów, reakcji farmakologicznych, a także odpowiedzi na drażniące bądź toksyczne składniki żywności.

Nietolerancja pokarmowa – objawy

Nietolerancja pokarmowa może przybierać różnorodny obraz kliniczny. Jednak najczęściej obserwujemy w nim następujące objawy i dolegliwości w zależności od układu, którego dotyczy:

• skóra – pokrzywka: ostra, przewlekła, kontaktowa, obrzęk naczynioruchowy, wyprysk kontaktowy, zaostrzenie atopowego zapalenia skóry;
• układ oddechowy – zaostrzenie astmy oskrzelowej, polipy, nieżyt nosa;
• układ pokarmowy – nudności, wymioty, ból brzucha, nieprawidłowe stolce;
• ośrodkowy układ nerwowy – ból głowy, zaburzenia behawioralne (lęk, depresja), ADHD;
• inne – arytmia, dolegliwości bólowe w klatce piersiowej, uczucie mrowienia różnych części ciała.

Warto zaznaczyć, że przy nietolerancjach pokarmowych, podobnie jak przy alergiach, istnieje pewne ryzyko wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego. To najcięższa, zagrażająca życiu postać anafilaksji – gwałtownej, uogólnionej reakcji alergicznej organizmu, która pojawia się z reguły szybko po kontakcie z czynnikiem wywołującym. Wyróżnia się znacznym spadkiem ciśnienia tętniczego krwi, co prowadzi do niewydolności układu krążenia i układu oddechowego, niedotlenienia tkanek oraz objawów takich jak obrzęk, wysypka, trudności w oddychaniu, a nawet utrata przytomności.

Wśród najważniejszych i najczęściej występujących objawów nietolerancji pokarmowej znajdują się jednak:

• pokrzywka
• wysypki skórne;
• przekrwienie błony śluzowej;
• zapalenie zatok,;
• podrażnienie gardła;
• kaszel;
• owrzodzenie jamy ustnej;
• nudności;
• gazy;
• bóle brzucha;
• zaparcia;
• biegunka;
• zespół jelita drażliwego.

Istotny jest też stopień nasilenia i czas wystąpienia objawów. Początek reakcji można zaobserwować zarówno już po pół godzinie od spożycia pokarmu, jak i dopiero po kilku dniach.

Nietolerancja pokarmowa – diagnostyka

Podstawą rozpoznania nietolerancji pokarmowej jest wywiad zdrowotny przeprowadzony z pacjentem. Analizuje się rodzaj i intensywność występujących objawów, choroby przewlekłe, ich związek z dietą i samą codzienną dietę pacjenta. Bez pomocy lekarza można samodzielnie przeprowadzić dietę eliminacyjną, czyli czasowe wykluczenie podejrzanych składników z diety i obserwacja reakcji organizmu. Jeśli po wyeliminowaniu określonych pokarmów stan zdrowia pacjenta znacząco się poprawia, zaś po ich ponownym spożyciu pogarsza, można podejrzewać nietolerancję pokarmową na nie.

Ważne są też testy laboratoryjne, takie jak testy oddechowe (popularne np. w przypadku nietolerancji laktozy), badania krwi (np. oznaczenie przeciwciał IgG, choć ich skuteczność jest kontrowersyjna), testy genetyczne (np. w kierunku celiakii), a także testy prowokacyjne (kontrolowane podanie podejrzanego składnika pod nadzorem lekarza).

Nietolerancje pokarmowe – leczenie

Leczenie nietolerancji pokarmowej polega głównie na modyfikacji diety. Należy wykluczyć z niej zidentyfikowaną żywność, która wywołuje objawy. Z reguły jest to całkowicie wystarczające do uzyskania dobrego stanu zdrowia. Aby jadłospis był komfortowy dla pacjenta, można rozważyć zastępowanie produktów, np. mleko roślinne zamiast mleka krowiego przy nietolerancji laktozy. Innym rozwiązaniem jest suplementacja enzymów, np. laktaza w przypadku nietolerancji laktozy. Przy nietolerancji pokarmowej z pewnością warto współpracować z lekarzem lub dietetykiem, aby uniknąć niedoborów pokarmowych i poprawić jakość życia.

	Chlorella – tabletki na oczyszczenie organizmu Chlorella w tabletkach to naturalna alga z rozerwaną ścianą komórkową (chroniona patentem) w postaci suplementu diety. Została wytworzona wyłącznie z suszonych, jednokomórkowych mikroskopijnych alg. Chlorella pomaga wyeliminować metale ciężkie z organizmu Zobacz więcej...
	Chlorella i młody jęczmień - oczyszczanie i odchudzanie Chlorella i młody jęczmień w proszku to w 100% naturalny produkt. Wytworzony z naturalnych alg Chlorella vulgaris w połączeniu z trawą młodego jęczmienia (Hordeum vulgare) w postaci sproszkowanego soku. Wspomaga oczyszczanie organizmu i odchudzanie ... Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Nowicka-Jasztal A., Bryl E., Nadwrażliwość na pokarmy – choroba XXI wieku?, Forum Medycyny Rodzinnej 2016, vol 10, no 1, 1–9.
2. Waśniewska E., Wrońska K., Topolan M., Boołdowski T., Wojtyła-Buciora P. Alergie i nietolerancje pokarmowe – rola diety eliminacyjnej, Hygeia Public Health 2021, 56(1): 1-13.