Kwas octowy

Kwas octowy to organiczny związek chemiczny należący do grona kwasów karboksylowych. Znajduje wszechstronne zastosowanie w wielu różnych dziedzinach przemysłu, znajduje się też w ogólnodostępnych produktach spożywczych. Przykładem najpopularniejszego jest ocet.

Kwas octowy

Charakterystyka kwasu octowego

Kwas octowy jest związkiem chemicznym o wzorze sumarycznym CH3COOH i masie molowej 60,05 g/mol. Po wyizolowaniu przyjmuje formę bezbarwnej, łatwo krzepnącej cieczy, o charakterystycznym, ostrym zapachu. Dobrze rozpuszcza się w wodzie i jest to raczej słaby kwas, dysocjuje częściowo w roztworze wodnym. W postaci stężonej jest żrący, dlatego zwłaszcza w jego przetwórstwie należy zachować szczególną ostrożność. Związek ten znany jest również pod innymi nazwami, jako kwas etanowy lub kwas metanokarboksylowy.

Kwas octowy tworzy kryształy w temperaturze poniżej 16°C. Powstałe w ten sposób kryształy swoim wyglądem przypominają lód, w związku z czym czysty kwas octowy nazywa się bardzo często lodowatym kwasem octowym.

Kwas octowy – zastosowanie w przemyśle

Kwas octowy wykorzystuje się w syntezie organicznej, gdzie używa się go do produkcji: sztucznego jedwabiu, leków (aspiryny, leków przeciwbakteryjnych, antybiotyków), taśmy filmowej, włókien syntetycznych (karboksymetyloceluloz). Ponadto znajduje zastosowanie w technice grzewczej, głównie do usuwania kamienia kotłowego. W postaci kilkuprocentowego roztworu (najczęściej jako produkt fermentacji octowej) jest używany jako ocet spożywczy do konserwacji żywności i zbiorów rolnych. W rolnictwie omawiany związek zarejestrowano już dawno temu do stosowania jako nieselektywny herbicyd kontaktowy do zwalczania różnorodnych chwastów i niektórych traw.

Kwas octowy – wpływ na zdrowie człowieka

Główną konsekwencją działania toksycznego par kwasu octowego jest drażnienie błon śluzowych:

  • nosa;
  • oczu;
  • skóry.

Istnieją doniesienia w dostępnym piśmiennictwie o zatruciach ostrych kwasem octowym u ludzi po omyłkowym spożyciu tego związku lub w celach samobójczych oraz wskutek nanoszenia kwasu octowego bezpośrednio na skórę w celach leczniczych (jako kompres). Należy podkreślić, że istnieją nawet jego dawki śmiertelne.

Jednak w niewielkich stężeniach, głównie w żywności, kwas octowy uznawany jest za bezpieczny składnik, niewywołujący działań niepożądanych. Co więcej, może mieć właściwości korzystne, takie jak:

  • wspomaganie trawienia – pobudza syntezę i wydzielanie soków żołądkowych;
  • obniżanie poziomu glukozy po spożytym posiłku;
  • działanie przeciwbakteryjne.

Nadmiar w diecie jednak działa drażniąco i żrąco na skórę, oczy i drogi oddechowe. Może powodować podrażnienie żołądka, zgagę i ból brzucha, jak również uszkadza szkliwo zębów przy częstym spożywaniu. Wszystko zależy więc od dawki, pochodzenia kwasu octowego i indywidualnej wrażliwości organizmu na ten związek.

Kwas octowy w żywności

Jako dodatek do żywności kwas octowy znakuje się numerem E260. Jest on spożywany przez człowieka w takich produktach spożywczych, jak:

  • wino;
  • piwo;
  • fermentowane produkty spożywcze (np. kiszona kapusta);
  • przyprawy;
  • produkty marynowane;
  • jogurty;
  • czekolada;
  • płatki śniadaniowe;
  • wędliny;
  • napoje energetyczne.

Są to więc chętnie spożywane przez Polaków produkty, znajdujące się w każdym gospodarstwie domowym. Przede wszystkim jednak kwas octowy jest głównym składnikiem octu, odpowiadając za jego smak i zapach.



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Kupczewska-Dobecka M., Kwas octowy. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego, Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 29(3(77)):25-58.
  2. https://sp38.kielce.eu/sites/default/files/pliki/2020/04/10kwas-octowywlasczesc1.pdf.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *