Kwas octowy to organiczny związek chemiczny należący do grona kwasów karboksylowych. Znajduje wszechstronne zastosowanie w wielu różnych dziedzinach przemysłu, znajduje się też w ogólnodostępnych produktach spożywczych. Przykładem najpopularniejszego jest ocet.

Charakterystyka kwasu octowego
Kwas octowy jest związkiem chemicznym o wzorze sumarycznym CH3COOH i masie molowej 60,05 g/mol. Po wyizolowaniu przyjmuje formę bezbarwnej, łatwo krzepnącej cieczy, o charakterystycznym, ostrym zapachu. Dobrze rozpuszcza się w wodzie i jest to raczej słaby kwas, dysocjuje częściowo w roztworze wodnym. W postaci stężonej jest żrący, dlatego zwłaszcza w jego przetwórstwie należy zachować szczególną ostrożność. Związek ten znany jest również pod innymi nazwami, jako kwas etanowy lub kwas metanokarboksylowy.
Kwas octowy tworzy kryształy w temperaturze poniżej 16°C. Powstałe w ten sposób kryształy swoim wyglądem przypominają lód, w związku z czym czysty kwas octowy nazywa się bardzo często lodowatym kwasem octowym.
Kwas octowy – zastosowanie w przemyśle
Kwas octowy wykorzystuje się w syntezie organicznej, gdzie używa się go do produkcji: sztucznego jedwabiu, leków (aspiryny, leków przeciwbakteryjnych, antybiotyków), taśmy filmowej, włókien syntetycznych (karboksymetyloceluloz). Ponadto znajduje zastosowanie w technice grzewczej, głównie do usuwania kamienia kotłowego. W postaci kilkuprocentowego roztworu (najczęściej jako produkt fermentacji octowej) jest używany jako ocet spożywczy do konserwacji żywności i zbiorów rolnych. W rolnictwie omawiany związek zarejestrowano już dawno temu do stosowania jako nieselektywny herbicyd kontaktowy do zwalczania różnorodnych chwastów i niektórych traw.
Kwas octowy – wpływ na zdrowie człowieka
Główną konsekwencją działania toksycznego par kwasu octowego jest drażnienie błon śluzowych:
- nosa;
- oczu;
- skóry.
Istnieją doniesienia w dostępnym piśmiennictwie o zatruciach ostrych kwasem octowym u ludzi po omyłkowym spożyciu tego związku lub w celach samobójczych oraz wskutek nanoszenia kwasu octowego bezpośrednio na skórę w celach leczniczych (jako kompres). Należy podkreślić, że istnieją nawet jego dawki śmiertelne.
Jednak w niewielkich stężeniach, głównie w żywności, kwas octowy uznawany jest za bezpieczny składnik, niewywołujący działań niepożądanych. Co więcej, może mieć właściwości korzystne, takie jak:
- wspomaganie trawienia – pobudza syntezę i wydzielanie soków żołądkowych;
- obniżanie poziomu glukozy po spożytym posiłku;
- działanie przeciwbakteryjne.
Nadmiar w diecie jednak działa drażniąco i żrąco na skórę, oczy i drogi oddechowe. Może powodować podrażnienie żołądka, zgagę i ból brzucha, jak również uszkadza szkliwo zębów przy częstym spożywaniu. Wszystko zależy więc od dawki, pochodzenia kwasu octowego i indywidualnej wrażliwości organizmu na ten związek.
Kwas octowy w żywności
Jako dodatek do żywności kwas octowy znakuje się numerem E260. Jest on spożywany przez człowieka w takich produktach spożywczych, jak:
- wino;
- piwo;
- fermentowane produkty spożywcze (np. kiszona kapusta);
- przyprawy;
- produkty marynowane;
- jogurty;
- czekolada;
- płatki śniadaniowe;
- wędliny;
- napoje energetyczne.
Są to więc chętnie spożywane przez Polaków produkty, znajdujące się w każdym gospodarstwie domowym. Przede wszystkim jednak kwas octowy jest głównym składnikiem octu, odpowiadając za jego smak i zapach.
Polecane produkty:
|
Olej z czarnuszki
Czarnuszka to wszechstronny, naturalny produkt o potwierdzonym, niezwykle szerokim działaniu. Wykazuje właściwości m.in. antyseptyczne, antywirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwalergiczne ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Kupczewska-Dobecka M., Kwas octowy. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego, Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 29(3(77)):25-58.
- https://sp38.kielce.eu/sites/default/files/pliki/2020/04/10kwas-octowywlasczesc1.pdf.




