16 marca, 2026
Kwas benzoesowy to związek chemiczny szeroko wykorzystywany w przemyśle spożywczym, kosmetycznym i farmaceutycznym. Głównie jako konserwant, ponieważ hamuje rozwój wielu drobnoustrojów. Na etykietach oznacza się go skrótem E210. Warto przyjrzeć się temu, czy jest korzystny dla zdrowia oraz w jaki sposób oddziałuje na organizm człowieka.
Kwas benzoesowy to organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C7H6O2 i masie molowej 122,12 g/mol. Po wyizolowaniu przyjmuje formę białych kryształków w kształcie płatków lub igiełek, ewentualnie sypkiego, kwaśnego w smaku proszku. Nie ma charakterystycznego dla siebie zapachu, słabo rozpuszcza się w wodzie, a bardzo dobrze w etanolu i eterze. W środowisku kwaśnym (pH 3-4,5) hamuje rozwój pleśni, jest jednak mniej skuteczny wobec bakterii. Jego działanie wspomaga obecność dwutlenku siarki, soli, cukru oraz kwasu sorbowego i jego soli.
W naturze kwas ten występuje w korze czereśni i strączyńca, a także w malinach i anyżu. W postaci anionu benzoesanowego występuje w znacznych ilościach (które mogą przekraczać 0,1%) w żurawinie, grzybach, cynamonie oraz niektórych produktach mlecznych (jako efekt fermentacji bakteryjnej).
Kwas benzoesowy jest wykorzystywany w wielu dziedzinach przemysłu, najczęściej jako konserwant spożywczy i farmaceutyczny, przy produkcji fenolu, kaprolaktamu i soli benzoesowych oraz do produkcji insektycydów, herbicydów, fungicydów i bakteriocydów. Wykorzystuje się go również jako środek do suszenia tytoniu i barwnik.
Powszechnie spotkać go można w ogólnodostępnych produktach spożywczych, gdzie stosuje się go jako popularny konserwant. Najczęściej występuje tam w formie benzoesanu sodu (E211). Jego źródłami w diecie człowieka są:
W przewodzie pokarmowym kwas benzoesowy wchłania się szybko i jest wydalany z moczem, głównie w postaci kwasu hipurowego lub benzoiloglukoronidu, a częściowo w postaci wolnej. W większych dawkach może wywołać objawy zatrucia (wymioty, bóle głowy, alergie, uczucie drapania w gardle, podrażnienia nabłonka, zakwaszenie organizmu), jednak spożywany sporadycznie i w niewielkich dawkach pozostaje dla ustroju obojętny. W dużych ilościach jest natomiast toksyczny dla ośrodkowego układu nerwowego. Spożywany codziennie może wywoływać napady agresji, wahania nastroju, rozdrażnienie, nadpobudliwość psychoruchową i szereg innych dolegliwości.
Omawiany związek chemiczny bywa wykorzystywany również w medycynie, głównie jako preparat przeciwgrzybiczy hamujący rozwój drożdżaków i dermatofitów. Może być dodatkiem do maści przeciwgrzybiczych i kremów na zakażenia drożdżakowe. Często występuje w połączeniu z kwasem salicylowym (tzw. maść Whitfielda).
W farmacji kwas benzoesowy i jego sole (np. benzoesan sodu) są używane jako konserwanty w syropach, zawiesinach, maściach, kroplach doustnych. Chronią preparaty przed rozwojem mikroorganizmów, co wydłuża przydatność leku do użycia. Dzięki właściwościom przeciwbakteryjnym i przeciwgrzybiczym stosuje się go w preparatach na łupież pstry, a także w niektórych środkach odkażających.
|
Olej z czarnuszki
Czarnuszka to wszechstronny, naturalny produkt o potwierdzonym, niezwykle szerokim działaniu. Wykazuje właściwości m.in. antyseptyczne, antywirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwalergiczne ... Zobacz więcej... |
Może Cię zainteresować
