Suchość oczu

Suchość oczu to częsta dolegliwość okulistyczna związana z zaburzeniem prawidłowego nawilżenia powierzchni oka. Dochodzi do niej w sytuacji, gdy organizm produkuje zbyt małą ilość łez lub gdy skład filmu łzowego jest nieprawidłowy co powoduje, że łzy zbyt szybko odparowują. W efekcie powierzchnia oka staje się bardziej podatna na podrażnienia, uczucie pieczenia, szczypania, zaczerwienienie oraz dyskomfort nasilający się m.in. podczas pracy przy komputerze czy przebywania w klimatyzowanych pomieszczeniach. Problem suchego oka coraz częściej obserwuje się zarówno u osób starszych, jak i młodszych. Wiąże się to głównie ze stylem życia oraz wpływem czynników środowiskowych. Nieleczona suchość oczu może prowadzić do przewlekłego podrażnienia i pogorszenia jakości życia. Z tego względu istotne znaczenie ma odpowiednia diagnostyka, codzienna pielęgnacja oczu oraz wspieranie organizmu składnikami odzywczymi wpływającymi na prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku.

Suchość oczu – charakterystyka

Suchość oczu zaliczana jest do najczęściej występujących zaburzeń dotyczących powierzchni oka i filmu łzowego. Dolegliwość może mieć charakter okresowy lub przewlekły, a jej nasilenie często zwiększa się wraz z wiekiem. Problem obserwuje się szczególnie u osób:

• pracujących długo przy komputerze;
• noszących soczewki kontaktowe;
• przebywających w klimatyzowanych pomieszczeniach;
• narażonych na przewlekłe działanie czynników drażniących.

W wielu przypadkach objawy nasilają się pod koniec dnia, podczas intensywnej pracy wzrokowej lub w okresach przemęczenia organizmu. Długotrwałe utrzymywanie się suchości oczu może prowadzić do przewlekłego podrażnienia powierzchni oka oraz pogorszenia codziennego funkcjonowania.

Suchość oczu – objawy

Objawy suchego oka mogą mieć różne nasilenie i zazwyczaj rozwijają się stopniowo. Pacjenci najczęściej opisują je jako:

• pieczenie;
• szczypanie;
• uczucie obecności piasku pod powiekami;
• nadmierną suchość;
• podrażnienie oczu.

Charakterystyczne jest również uczucie szorstkości podczas mrugania, zaczerwienienie spojówek oraz zwiększona męczliwość narządu wzroku. U części osób pojawia się okresowo nasilone łzawienie będące naturalną reakcją obronną organizmu na podrażnienie powierzchni oka. Zdarza się również, że może występować przejściowe pogorszenie ostrości widzenia, które chwilowo ustępuje po mruganiu. W bardziej nasilonych przypadkach obserwuje się obecność wydzieliny oraz zwiększoną wrażliwość oczu na światło, wiatr czy dym papierosowy.

Suchość oczu – przyczyny

Suchość oczu rozwija się w sytuacji, gdy organizm produkuje zbyt małą ilość łez, łzy nadmiernie odparowują lub film łzowy ma nieprawidłowy skład. Do zaburzeń tych prowadzić mogą zarówno czynniki środowiskowe i styl życia, jak również niektóre choroby przewlekłe czy stosowane leki. Najczęstsze przyczyny suchości oczu to:

• dysfunkcja gruczołów Meiboma odpowiadających za produkcję lipidowej warstwy filmu łzowego, co często obserwuje się podczas długotrwałej pracy przy ekranach, w przebiegu trądziku różowatego, zapalenia brzegów powiek oraz u osób starszych;
• wielogodzinna praca przy komputerze, smartfonie lub innych urządzeniach elektronicznych, która zmniejsza częstotliwość mrugania;
• przebywanie w klimatyzowanych, ogrzewanych lub silnie wentylowanych pomieszczeniach, gdzie powietrze jest nadmiernie przesuszone;
• zaburzenia hormonalne, m.in. menopauza czy niedoczynność tarczycy;
• codzienne noszenie soczewek kontaktowych;
• choroby autoimmunologiczne, np. zespół Sjögrena lub toczeń rumieniowaty układowy;
• przewlekłe odwodnienie organizmu;
• niewystarczająca ilość snu i długotrwałe przemęczenie;
• działania niepożądane niektórych leków, szczególnie leków przeciwhistaminowych, leków antydepresyjnych, wybranych leków stosowanych w nadciśnieniu tętniczym, izotretynoiny oraz preparatów hormonalnych.

Warto podkreślić, że na wiele czynników zwiększających ryzyko suchości oczu mamy realny wpływ. Duże znaczenie mają codzienne nawyki, prawidłowa higiena pracy wzrokowej oraz odpowiednia regeneracja organizmu.

Diagnostyka suchoścu oczu

Rozpoznanie suchości oczu najczęściej opiera się na szczegółowym wywiadzie zdrowotnym oraz ocenie objawów zgłaszanych przez pacjenta. Lekarz okulista analizuje m.in.:

• charakter dolegliwości i czas ich występowania;
• styl pracy;
• stosowane leki;
• obecność chorób przewlekłych mogących wpływać na funkcjonowanie filmu łzowego.

Już podczas podstawowego badania okulistycznego często możliwa jest ocena stopnia podrażnienia spojówek i powierzchni oka.

W niektórych przypadkach konieczne jest jednak rozszerzenie diagnostyki o dodatkowe badania. Wykorzystuje się np. badanie w lampie szczelinowej wraz z oceną gruczołów Meiboma, pomiar wysokości menisku łzowego, ocenę stabilności filmu łzowego oraz badanie osmolarności łez.  Pogłębiona diagnostyka ma szczególne znaczenie przy podejrzeniu zespołu suchego oka o większym nasileniu lub chorób autoimmunologicznych takich jak zespół Sjögrena.

Suchość oczu – leczenie

Leczenie suchości oczu zależy przede wszystkim od przyczyny problemu oraz nasilenia objawów. W wielu przypadkach dolegliwości wynikają głównie ze stylu życia i codziennych nawyków. Z tego względu już wprowadzenie prostych zmian może przynieść wyraźną poprawę komfortu widzenia. Podstawowe zalecenia obejmują:

• regularne wykonywanie przerw podczas pracy przy komputerze i innych ekranach, najlepiej połączonych ze spoglądaniem w dal oraz świadomym odpoczynkiem dla oczu;
• stosowanie kropli nawilżających i preparatów ochronnych wspierających stabilność filmu łzowego. W ich składzie często znajduje się m.in. kwas hialuronowy, który dzięki zdolności wiązania wody pomaga utrzymać odpowiednie nawilżenie powierzchni oka i zmniejsza uczucie podrażnienia;
• korzystanie z odpowiednio dobranych okularów, zwłaszcza podczas wielogodzinnej pracy przed ekranem;
• prawidłowe nawodnienie organizmu, ograniczenie spożywania alkoholu oraz rezygnację z palenia papierosów;
• utrzymywanie zdrowej i zbilansowanej diety wspierającej funkcjonowanie narządu wzroku, w tym odpowiedniej podaży kwasów tłuszczowych Omega 3, witaminy D oraz składników wspierających prawidłowe nawilżenie organizmu;
• dbanie o odpowiednią ilość snu i regenerację organizmu.

Jeśli jednak suchość oczu rozwija się w wyniku chorób, podstawą postępowania jest leczenie przyczynowe. W zależności od sytuacji może ono obejmować leczenie stanów zapalnych i infekcji, terapię alergii, odpowiednią pielęgnację brzegów powiek czy regularny masaż gruczołów Meiboma. W części przypadków całkowite usunięcie przyczyny nie jest możliwe. Z tego względu leczenie koncentruje się głównie na łagodzeniu objawów oraz poprawie komfortu codziennego funkcjonowania pacjenta.

Kwas hialuronowy na stawy i skórę Stworzyliśmy dla Państwa najwyższej jakości i z najprostszym, a co najważniejsze naturalnym składem kwas hialuronowy na stawy, skórę i oczy. Jest on pozyskiwany w pełni naturalnie i otrzymywany na drodze biofermentacji roślinnej. Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.
2. Grzybowski A., Okulistyka, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2023.
3. Opala A., Wiącek D., Grabska-Liberek I., Zespół suchego oka – jak diagnozować i kiedy leczyć w gabinecie lekarza POZ, Lekarz POZ, 1/2022.