Peptydy

Peptydy to krótkie łańcuchy aminokwasów połączonych ze sobą wiązaniami peptydowymi. Można je opisywać jako niewielkich rozmiarów fragmenty białek. Łączą się ze sobą, tworząc właśnie większe konstrukcje nazywane białkami. Te zaś stanowią podstawowy materiał budulcowy wszystkich tkanek ludzkiego organizmu. Peptydy pełnią jednak nie tylko funkcję budulcową, ale również uczestniczą w regulacji wielu procesów zachodzących w organizmie.

Peptydy – charakterystyka

Peptydy to organiczne związki chemiczne będące amidami tworzącymi się wskutek połączenia dwóch lub więcej aminokwasów. Między nimi znajduje się wiązanie peptydowe, stąd nazwa cząsteczek. W biologii i fizjologii człowieka wyszczególnia się więc:

• aminokwasy – pojedyncze elementy budulcowe peptydów i białek, które dzielą się na związki endogenne oraz egzogenne;
• peptydy – krótkie łańcuchy aminokwasów. Łańcuchy zawierające do 10 aminokwasów określa się mianem oligopeptydów, łańcuchy zawierające więcej niż 10 aminokwasów określa się mianem polipeptydów;
• białka – zwykle znacznie dłuższe i bardziej złożone łańcuchy, powyżej 50 aminokwasów.

Granica między polipeptydami a białkami może być również wyznaczana na podstawie masy cząsteczkowej. Związki te nie tylko pełnią niezmiernie ważną rolę w żywych organizmach, ale i są coraz powszechniej wykorzystywane w medycynie czy kosmetologii, a nawet w niektórych dziedzinach przetwórstwa i przemysłu.

Zobacz również: Peptydy do picia.

Peptydy w organizmie człowieka

Peptydy w organizmie człowieka pełnią rolę zarówno budulcową, jak i sygnalizacyjną. Dana komórka produkuje peptyd, po czym peptyd ten trafia do odpowiedniego miejsca, gdzie wiąże się z właściwym sobie receptorem. Połączenie to uruchamia określoną reakcję komórki. Dla przykładu:

• insulina reguluje poziom glukozy we krwi;
• glukagon pomaga zwiększać poziom glukozy we krwi;
• oksytocyna uczestniczy m.in. w skurczach macicy i laktacji;
• wazopresyna reguluje gospodarkę wodną organizmu;
• grelina uczestniczy w regulacji głodu i apetytu;
• endorfiny biorą udział w regulacji odczuwania bólu i innych reakcji organizmu.

Dodatkowo peptydy budują białka, które z kolei są materiałem budulcowym tkanek ludzkiego organizmu. Dzięki białkom mamy odpowiednią gęstość kości, masę mięśniową, napięcie i elastyczność skóry. Białka, a więc pośrednio i peptydy, tworzą naczynia krwionośne, narządy wewnętrzne i wiele innych struktur anatomicznych.

Peptydy w kosmetologii

W kosmetologii wykorzystywane są głównie tzw. peptydy biomimetyczne. Innymi słowy są to peptydy zaprojektowane tak, aby naśladować działanie naturalnych peptydów występujących w organizmie człowieka. „Biomimetyczne” oznacza więc w uproszczeniu: naśladujące mechanizmy biologiczne. W kosmetologii termin ten najczęściej odnosi się do krótkich sekwencji aminokwasów, które mają wysyłać określone sygnały do komórek skóry. Wyszczególnia się między innymi:

• peptydy o działaniu przeciwstarzeniowym – np. Acetyl Decapeptide-3 wspomaga tworzenie nowych komórek skóry, redukuje drobne zmarszczki i zapobiega powstawaniu nowych, Decapeptide-4 wzmacnia elastyczność, wpływa na syntezę elastyny i kolagenu, zaś Oligopeptide-24 redukuje zmarszczki, wpływając na proliferację komórkową;
• peptydy rozjaśniające przebarwienia – np. Oligopeptide-34 zmniejsza syntezę melaniny, blokując transfer ciałek melaninowych do keratynocytów, zaś Pentapeptide-13 rozjaśnia i rozświetla skórę;
• peptydy rozbijające tkankę tłuszczową – np. Rh-Oligopeptide-2 wspomaga spalanie i rozbijanie tkanki tłuszczowej, odpowiada za napięcie i wygładzenie skóry.

Peptydy w kosmetologii dzieli się również na:

• sygnałowe;
• inhibitory neuroprzekaźników;
• transportujące.

Zobacz również: Peptydy kolagenowe.

Peptydy w medycynie

W medycynie wykorzystuje się z kolei np. peptydy przeciwdrobnoustrojowe. Jako amfipatyczne cząsteczki oddziałują one w dużym stopniu z błoną komórkową mikroorganizmów. Wiążąc się niespecyficznie z ujemnie naładowanymi składnikami błon bakteryjnych, powodują zwiększenie ich przepuszczalności, co w konsekwencji prowadzi do wycieku składników komórki i jej śmierci. Bywa to wykorzystywane nie tylko w leczeniu infekcji bakteryjnych, ale i w nowoczesnych terapiach przeciwnowotworowych.

Ponadto popularnym w medycynie peptydem jest przykładem jest insulina (służy do leczenia cukrzycy). Peptydy biorą udział w regulacji apetytu, trawienia i pracy jelit. Wiedza o nich doprowadziła m.in. do powstania leków działających na szlaki GLP-1/GIP.

Kolagen do picia Kolagen do picia w proszku to naturalny suplement diety o smaku porzeczkowym. Opatentowana formuła Peptiplus sprawia, że biodostępność w organizmie jest na bardzo wysokim poziomie. Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Kępa A., Peptydy biomimetyczne w preparatach do mezoterapii, Kosmetologia Estetyczna, 5/2015.
2. Pluta A., Garbowska M., Stasiak-Różańska L., Berthold-Pluta A., Bioaktywne peptydy z białek mleka, Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego, 2022, 1, 207-216.