Kwasy fenolowe

Kwasy fenolowe to grupa organicznych związków chemicznych zaliczanych do grona związków fenolowych. W swojej budowie chemicznej zawierają pierścień aromatyczny oraz jedną lub więcej grup hydroksylowych (-OH) i karboksylowych (-COOH). Są szeroko rozpowszechnione w naturalnym środowisku i znajdują szereg zastosowań w wielu dziedzinach przemysłu.

 

Kwasy fenolowe – czym są?

Kwasy fenolowe to związki zawierające grupy hydroksylowe i karboksylowe. Zależnie od liczby atomów węgla w łańcuchu bocznym wyróżnia się proste kwasy benzoesowe, kwasy fenylooctowe i cynamonowe. Prekursorem większości kwasów fenolowych jest tyrozyna i fenyloalanina (aminokwasy), z których w efekcie deaminacji tworzy się właśnie kwas cynamonowy oraz jego hydroksypochodne.

Kwasy fenolowe znajdują się powszechnie w środowisku naturalnym, głównie w świecie roślin. W tkankach roślinnych występują głównie w formie związanej, jako składowe lignin i tanin hydrolizujących się, w postaci estrów oraz glikozydów. Odpowiadają tam za kwaśny i gorzki smak, przez co wykazują właściwości ochronne, ale również mają właściwości ściągające. Bardzo dobrym naturalnym źródłem kwasów fenolowych wśród roślin są choćby ziarna zbóż.

Wśród kwasów fenolowych istotne znaczenie mają pochodne kwasu benzoesowego, np. kwas kawowy, kwas ferulowy i kwas synapinowy, oraz pochodne kwasu cynamonowego, np. kwas galusowy, kwas protokatecholowy i kwas syryngowy.

Kwasy fenolowe – właściwości prozdrowotne

Kwasy fenolowe są dostarczane do organizmu wraz z dietą. Biorą udział w procesach regeneracyjnych i adaptacyjnych organizmu, mogą także wspierać terapię wielu chorób. Na podstawie badań klinicznych i obserwacyjnych udowodniono, że zmniejszają ryzyko choroby wieńcowej oraz innych chorób sercowo-naczyniowych, a dodatkowo w pewnym stopniu zapobiegają stanom zapalnym i cukrzycy typu 2. Istnieją także badania sugerujące też, że mogą one wspierać leczenie chorób nowotworowych.

Większość kwasów fenolowych spożywanych przez człowieka wykazuje właściwości hepatoprotekcyjne (ochrona wątroby) i żółciopędne (wspieranie trawienia tłuszczów). Coraz powszechniej kwasy fenolowe są wręcz wykorzystywane w farmakoterapii. Dla przykładu preparaty zawierające kwas galusowy stosowane zewnętrznie działają przeciwzapalnie, ściągająco, bakteriobójczo (głównie w stosunku do bakterii Gram-dodatnich) i przeciwpotnie. Wskazaniem do ich stosowania są choćby schorzenia dermatologiczne skóry i błon śluzowych.

Kwasy fenolowe – czy są bezpieczne?

Kwasy fenolowe uznaje się za związki bezpieczne dla ludzkiego organizmu, szczególnie w ilościach normalnie dostarczanych wraz z dietą. Ale jak zwykle w chemii i biologii, wszystko zależy od dawki i kontekstu. Zbyt wysokie dawki kwasów fenolowych, na przykład wraz z suplementami diety, mogą nadmiernie obciążać wątrobę i nerki, upośledzając ich funkcjonowanie. Mogą też wchodzić w interakcję z lekami, dlatego osoby stosujące farmakoterapię powinny zasięgnąć opinii lekarza bądź farmaceuty przed rozpoczęciem dodatkowej suplementacji kwasami fenolowymi.

W zdecydowanej większości przypadków jednak kwasy fenolowe należą do związków naturalnie obecnych w żywności. Dlatego też organizm człowieka jest do nich przyzwyczajony. Występują w codziennych produktach (owoce, kawa, herbata), są metabolizowane i wydalane bez problemu przy typowym spożyciu, a co więcej, mają korzystne działanie (np. antyoksydacyjne).



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Parus A., Przeciwutleniające i farmakologiczne właściwości kwasów fenolowych, Postępy Fitoterapii, 1/2013.
  2. Gawlik-Dziki U., Fenolokwasy jako bioaktywne składniki żywności, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 4/2004.
  3. Arceusz A., Wesołowski M., Wybrane kwasy fenolowe i biopierwiastki w roślinnych surowcach leczniczych, Annales Academiae Medicae Silesiensis, 2011, 65, 4, 7-13.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *