Leki roślinne

Leki roślinne (inaczej: fitoterapeutyki) stanowią substancje pozyskiwane z surowców roślinnych, czyli liści, kwiatów, ziół, korzeni, kory oraz innych części. Wykazują potwierdzone właściwości prozdrowotne i biologicznie aktywne, mogą być więc wykorzystywane w leczeniu wielu różnych problemów. Stanowią element ziołolecznictwa i coraz istotniejszą część współczesnej farmakologii.

Leki roślinne – czym są?

Leki roślinne to inaczej produkty medyczne, których skład stanowią substancje i związki izolowane z surowców roślinnych, których działanie jest ukierunkowane na ogólną poprawę zdrowia fizycznego i/lub psychicznego, jak również na zwalczanie licznych schorzeń i objawów chorobowych. Jednocześnie nie należy mylić leków roślinnych z suplementami diety zawierającymi wyciągi roślinne. Suplementy diety:

• nie leczą chorób i nie zmniejszają dolegliwości zdrowotnych;
• nie są poparte badaniami farmakokinetycznymi, a zatem nie wiemy, czy ulegają i w jakim stopniu wchłanianiu z przewodu pokarmowego;
• w skojarzeniu z jednocześnie stosowaną farmakoterapią mogą pogarszać jej skuteczność i mogą zwiększać ryzyko wystąpienia powikłań (nie zaleca się ich stosować u pacjentów w danym momencie przyjmującym produkty lecznicze);
• mogą generować ciężkie działania niepożądane u osób przewlekle chorujących – w przypadku wystąpienia działań niepożądanych podczas stosowania suplementów diety należy natychmiast je odstawić.

Suplementy diety nigdy nie zastąpią leków. Wprawdzie starannie dobrane i stosowane zgodnie z metodyką, po wykluczeniu przeciwwskazań zdrowotnych, mogą uzupełniać niedobory pokarmowe, detoksykować, dodawać energię, uspokajać, łagodzić zmęczenie i działać adaptogennie, co również często przekłada się na poprawę stanu zdrowia i samopoczucia, jednak nie będą leczyć chorób, jak ma to miejsce w przypadku leków roślinnych. Leki roślinne cieszą się rosnącą popularnością głównie przez fakt ich naturalnego pochodzenia, co uznaje się za bezpieczniejsze i obarczone mniejszym ryzykiem powikłań niż ma to miejsce w przypadku leków syntetycznych.

Leki roślinne – czy są bezpieczne?

Leków roślinnych nie powinno się stosować jednocześnie z lekami syntetycznymi, chyba że lekarz na podstawie wywiadu, oceny stanu zdrowia pacjenta i wyników badań stwierdzi inaczej. Wiele substancji roślinnych wchodzi w interakcję z lekami syntetycznymi. Dla przykładu preparaty z czosnku mogą nasilać działanie leków przeciwpłytkowych oraz przeciwzakrzepowych, zwiększając ryzyko krwawień, zaś imbir lekarski wykazuje zdolność do hamowania syntezy tromboksanu, nasila działanie leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych, również zwiększając ryzyko występowania krwawień. Dlatego rozpoczęcie jakiejkolwiek farmakoterapii (czy to naturalnej, roślinnej, syntetycznej) powinno być skonsultowane z lekarzem. Wówczas leki roślinne uznaje się za całkowicie bezpieczne.

Leki roślinne – przykłady

Korzystanie z roślin, jako źródła leków wykorzystywanych w leczeniu różnorakich chorób, ma miejsce od początku istnienia cywilizacji. Rosnące zapotrzebowanie na skuteczne białka terapeutyczne oraz związany z nim rozwój przemysłu biotechnologicznego spowodowały zwrócenie uwagi na rośliny jako potencjalne źródło nowych farmaceutyków. Szacuje się nawet, że blisko 25% obecnie dostępnych leków na receptę jest pochodzenia roślinnego. Dzięki dostępnym technikom inżynierii genetycznej w roślinach może być wytwarzane wiele białek terapeutycznych, m.in. substytuty krwi, szczepionki, hormony, cytokiny, przeciwciała monoklonalne, białka osocza, czynniki wzrostu, enzymy. Przykłady roślin, pozyskiwanych z nich związków leczniczych i możliwych zastosowań prezentują się następująco:

• erytropoetyna pozyskiwana z tytoniu może leczyć anemię;
• hemoglobina pozyskiwana z tytoniu może być naturalnym substytutem krwi;
• hirudyna pozyskiwana z gorczycy etiopskiej jest inhibitorem trombiny;
• glukocerebrozydaza pozyskiwana z tytoniu wykorzystywana jest w leczeniu choroby Gauchera;
• aprotynina pozyskiwana z kukurydzy jest inhibitorem trypsyny;
• albumina surowicy pozyskiwana z ziemniaków bywa wykorzystywana w leczeniu marskości wątroby.

Należy mieć na uwadze, że bardzo często leki roślinne działają zwykle łagodniej i wolniej niż syntetyczne.

Spirulina + Żelazo - wsparcie energii i produkcji krwi Starannie dobrane połączenie spiruliny i żelaza o wysokiej biodostępności. Żelazo wspiera transport tlenu w organizmie, produkcję czerwonych krwinek oraz pomaga zmniejszyć uczucie zmęczenia i znużenia. Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Woroń J., Gryglewska B., Lorkowska-Zawicka B., Doniec Z., Gupało J.,Roślinne produkty lecznicze i suplementy diety zawierające wyciągi roślinne – interakcje, powikłania, zagrożenia w populacji senioralnej stosującej polifarmakoterapię, Geriatria, 19/2025.
2. Masirek K., Olas B., Rośliny jako źródło środków terapeutycznych, Post Fitoter 2016; 17(2): 145-151.