Zioła na sen mogą okazać się skutecznym remedium domowym w leczeniu bezsenności, o ile nie ma ona poważnego podłoża zdrowotnego. Zawsze korzystniej jest dla organizmu sięgnąć najpierw po napar ziołowy (przy braku przeciwwskazań), a dopiero później ratować się farmakoterapią. Podkreśla się jednak, że modyfikacja stylu życia i zmiana podejścia do higieny snu w wielu przypadkach także okazują się być wystarczające.

Zioła na sen
Wśród roślin wykorzystywanych w fitoterapii, którym przypisuje się właściwości uspokajające i wspomagające zasypianie, wymienia się przede wszystkim:
- kozłek lekarski (inaczej: waleriana) – wykazuje właściwości uspokajające i może ułatwiać zasypianie;
- melisę lekarską – stosowaną w stanach napięcia nerwowego, niepokoju i problemach ze snem;
- chmiel zwyczajny – wykorzystywany w łagodzeniu napięcia nerwowego i trudności z zasypianiem;
- lawendę wąskolistną – cenioną za właściwości relaksujące i uspokajające;
- dziurawiec zwyczajny – badany przede wszystkim pod kątem wpływu na nastrój i objawy depresyjne;
- męczennicę (inaczej: passiflora) – stosowaną ze względu na potencjalne działanie uspokajające i przeciwlękowe.
Warto przyjrzeć się bliżej właściwościom poszczególnych roślin, ich składnikom aktywnym oraz możliwościom zastosowania w problemach ze snem.
Kozłek lekarski
Surowcem leczniczym są kłącza i korzenie zebrane późną jesienią w drugim roku wegetacji, przy czym głównymi związkami biologicznie czynnymi są walepotriaty występujące w ilości 1-2%, a także olejki eteryczne. Kozłek lekarski może być alternatywą dla tradycyjnych leków przeciwlękowych, powodujących wiele skutków ubocznych. Uspokaja, wycisza organizm i redukuje poziom odczuwanego subiektywnie stresu. Wyniki badań wskazują, że właściwości sedatywne, ułatwiające zasypianie i przeciwlękowe są efektem działania różnych grup związków zawartych w kozłku lekarskim.
Melisa lekarska
Surowcem leczniczym melisy lekarskiej są liście i ulistnione szczyty pędów zebrane w okresie poprzedzającym kwitnienie i wysuszone w temperaturze nieprzekraczającej 35 stopni Celsjusza. Najważniejszymi składnikami tego ziela są:
- aldehydy monoterpenowe;
- linalol;
- geraniol;
- seskwiterpeny;
- fenolokwasy;
- flawonoidy;
- związki triterpenowe;
- garbniki;
- gorycze;
- śluzy.
Melisa lekarska jest stosowana w stanach pobudzenia nerwowego, niepokoju, bezsenności oraz w związanych z nimi zaburzeniach rytmu serca i pracy przewodu pokarmowego.
Chmiel zwyczajny
Surowcem leczniczym chmielu zwyczajnego są kwiatostany żeńskie (szyszki chmielowe) zebrane w początkowej fazie kwitnienia oraz lupulina, czyli otarte z wysuszonych szyszek włoski gruczołowe. Oba surowce zawierają do około 3% olejku eterycznego, żywice, flawonoidy, kwasy fenolowe i garbniki. Szyszki chmielu i lupulina wykorzystuje się do dnia dzisiejszego w stanach napięcia, niepokoju, trudnościach w zasypianiu, w nerwicach okresu przekwitania oraz w nadmiernej pobudliwości płciowej. Właściwości uspokajające wykazują poprzez hamujący wpływ na czynność kory mózgowej, obniżanie wrażliwości niektórych ośrodków w rdzeniu przedłużonym i kręgowym, a także utrudniając przenoszenie bodźców do mózgu.
Lawenda wąskolistna
Surowcem leczniczym są w tym przypadku kwiaty lawendy zebrane tuż przed rozwinięciem, w stadium pąka. Głównym składnikiem kwiatów lawendy jest naturalny olejek eteryczny (sięgający do 3% składu). Olejek lawendowy w postaci inhalacji zmniejsza odczucie lęku, zaś zarówno olejki (wykorzystywane do inhalacji i aromaterapii), jak i napary, mają potwierdzone, silne działanie uspokajające. Wszystko to może ułatwiać zasypianie, a następnie w przespaniu całej nocy bez zbędnego wybudzania się. Zwłaszcza jeśli przyczyną problemów ze snem są napięcia emocjonalne oraz codzienny stres.
Dziurawiec zwyczajny
Surowcem leczniczym jest ziele dziurawca zebrane w początkowym okresie kwitnienia. Cennymi składnikami tego ziela są naftodiantrony, pochodne floroglucyny, flawonoidy, ksantony, kwasy fenolowe, garbniki katechinowe i olejek eteryczny. Najczęściej bada się wpływ dziurawca zwyczajnego na łagodzenie objawów depresji, a wyniki są bardzo obiecujące. Dodatkowo jednak wykazano, że roślina może uspokajać i tym samym poprawiać komfort snu.
Ziele męczennicy
Aktywność biologiczna ziela męczennicy wynika z obecności flawonoidów, głównie C-glukozydów apigeniny i luteoliny. Związki odpowiedzialne za działanie uspokajające i przeciwlękowe ziela męczennicy nie są jeszcze w pełni poznane, jednak większość opublikowanych prac sugeruje, że właściwości te wynikają z obecności flawonoidów, które są prawdopodobnie pozytywnymi allosterycznymi agonistami receptorów GABA-A i hamują wychwyt GABA przez synaptosomy. Wszystko to pośrednio wpływa na zmniejszanie bezsenności.
Polecane produkty:
|
Olej z czarnuszki - oryginalny (egipski)
100% naturalny olej tłoczony na zimno z nasion czarnuszki egipskiej (Nigella sativa). Zawiera naturalnie występujące nienasycone kwasy tłuszczowe oraz tymochinon. Sprawdź skład i sposób stosowania. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Możdżeń K., Rzepka A., Barabasz-Krasny B., Rośliny lecznicze wspomagające terapie stresu, nerwic i depresji, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2021, Tom 27, Nr 2, 182-192.
- Bieńkowski P., Krauze-Baranowska M., Fecka I., Drobnik J., Doniec Z., Leki roślinne w zaburzeniach snu i stanach napięcia nerwowego – stanowisko Polskiego Towarzystwa Fitoterapii – StanFito Sen, Lekarz POZ, 3/2026.
- Dobros N., Zioła o działaniu uspokajającym i przeciwdepresyjnym, Post Fitoter 2017; 18(3): 215-222.




