Bezsenność

Bezsenność definiuje się jako sytuację, w której pacjent śpi zbyt krótko w stosunku do swoich potrzeb, co prowadzi do pogorszenia jego funkcjonowania w ciągu dnia. Długoterminowe konsekwencje bezsenności są poważne i obejmują zarówno zdrowie psychiczne, jak i fizyczne. W leczeniu bezsenności można wyróżnić dwa kierunki, zwalczanie przyczyn oraz prawidłowa higiena snu poparta zdrowym trybem życia.

Bezsenność – przyczyny

Bardzo często bezsenność wiąże się z nieprawidłowymi nawykami związanymi z nocnym odpoczynkiem, a więc z:

• chodzeniem spać o niestałych porach, co może wiązać się np. z pracą zmianową;
• spaniem na niewygodnym, nieodpowiednio dobranym materacu lub na niedopasowanej poduszce;
• nieodpowiednią, zbyt niską lub zbyt wysoką temperaturą powietrza w sypialni;
• objadaniem się tuż przed snem;
• wykonywaniem czynności pobudzających tuż przed snem, takich jak np. intensywny trening;
• korzystaniem z telefonu komórkowego, laptopa, telewizora lub innego źródła światła niebieskiego tuż przed snem.

Bezsenność może mieć jednak podłoże patologiczne. Wówczas wynika z następujących czynników:

• stosowanie leków, których działaniem niepożądanym są właśnie zaburzenia snu;
• dolegliwości bólowe nasilające się nocą lub w pozycji leżącej – np. związane z chorobami reumatycznymi, przebytymi operacjami, dyskopatią kręgosłupa, zespołem cieśni nadgarstka itd.;
• przewlekły stres, zamartwianie się, lęki – które mogą być szczególnie odczuwalne nocą, gdy mamy więcej czasu na rozmyślanie;
• choroby i stany endokrynologiczne, np. wahania poziomu kortyzolu, ciąża, okres menopauzy;
• obturacyjny bezdech senny;
• zespół niespokojnych nóg;
• refluks żołądkowo-przełykowy;
• choroby urologiczne związane z częstomoczem nocnym (nykturia).

Wyróżnia się również bezsenność idiopatyczną, czyli bezsenność zaczynająca się od wczesnego dzieciństwa i trwająca w dorosłości, bez uchwytnej przyczyny zewnętrznej ani bez wykrywalnego podłoża neurologicznego.

Zobacz również: Jak poprawić jakość snu?

Konsekwencje besenności

Sen zajmuje około jednej trzeciej naszego życia i nieprawidłowości występujące w tym okresie wpływają na ogólny stan zdrowia. Konsekwencje fizyczne bezsenności mogą być następujące:

• pogorszenie pamięci i koncentracji;
• gorsza koordynacja ruchowa, większe ryzyko upadków i kontuzji;
• znacznie pogorszona odporność organizmu, jako że najintensywniej regeneruje się on właśnie nocą;
• bóle głowy i zawroty głowy;
• zaburzenia regulacji apetytu, co może skutkować wzrostem ryzyka nadwagi i otyłości;
• problemy z libido i płodnością.

Udowodniono, że problemy ze snem mają wpływ na ryzyko chorób układu krążenia, zwłaszcza nadciśnienia tętniczego. Jako jeden z czynników patologicznych odpowiadających za wzrost ryzyka chorób układu krążenia wśród pacjentów z bezsennością wskazuje się podwyższoną aktywność współczulnego układu nerwowego. Krótki czas snu wiąże się również w świetle badań epidemiologicznych z podwyższonym ryzykiem cukrzycy i otyłości oraz z podwyższonym ryzykiem zgonu.

Istnieją jednak również konsekwencje natury psychicznej i emocjonalnej. Osoby, które się nie wysypiają, są bardziej drażliwe, na co dzień ciągle odczuwają zmęczenie, zmagają się z wahaniami nastroju. Wzrasta też ryzyko stanów depresyjnych i pełnoobjawowej depresji. Bezsenność może również powodować trudności w uczeniu się i zapamiętywaniu.

Zobacz również: Wieczorna rutyna regeneracyjna.

Bezsenność – leczenie

Jeśli jest to możliwe, bezsenność warto leczyć przyczynowo. Jeśli więc wynika z niewygodnego materaca, warto rozważyć jego wymianę. Natomiast gdy wiąże się z odczuwanym nocą bólem, warto skontaktować się z lekarzem, który rozpocznie leczenie choroby przyczynowej. Przy dyskopatii bardzo dobrze sprawdza się wymiana materaca i odpowiednio dobrana fizjoterapia.

Jeśli bezsenność nie ma podłoża chorobowego, warto zastanowić się, czy nasza higiena snu jest prawidłowa. Mowa o temperaturze w sypialni, pościeli z naturalnych materiałów, unikaniu picia płynów przed snem, aby potrzeba mikcji nie wybudzała nas w nocy. Bardzo częstym błędem dzisiejszych czasów jest też korzystanie ze smartfona w łóżku przed snem. Emitowane przez niego światło niebieskie rozregulowuje pracę szyszynki, która produkuje melatoninę, czyli hormon snu. Co najmniej godzinę przed zaśnięciem nie powinno się spoglądać na ekrany.

Zobacz również: Zioła na sen.

Gdy mimo zmiany nawyków i braku chorobowego podłoża bezsenność nadal się utrzymuje, warto upewnić się, że nie wiąże się to z osobistymi problemami, o których myślimy właśnie w nocy. Jeśli tak, rozwiązaniem będzie albo samodzielne rozwiązanie tych problemów, albo współpraca z psychoterapeutą. Doraźnie można sięgnąć po zioła poprawiające sen, np. kozłek lekarski, melisa czy szyszki chmielu.

Olej z czarnuszki - oryginalny (egipski) 100% naturalny olej tłoczony na zimno z nasion czarnuszki egipskiej (Nigella sativa). Zawiera naturalnie występujące nienasycone kwasy tłuszczowe oraz tymochinon. Sprawdź skład i sposób stosowania. Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Siemiński M., Bezsenność – rozpoznanie i leczenie, Lekarz POZ, 1/2023.
2. Siemiński M., Skorupa Ł., Wiśniewska-Skorupa K., Diagnostyka i terapia bezsenności w praktyce ogólnolekarskiej, Varia Medica 2019 Tom 3, nr 2, strony 109-115.