Fruktoza

Fruktoza to cukier owocowy z grupy ketoz, który w stanie wolnym występuje w owocach, miodzie czy nektarze kwiatów. W wyniku fermentacji przekształca się do etanolu, co jest wykorzystywane w przemyśle spożywczym. Jest wyjątkowo słodka, lecz w nadmiarze może szkodzić zdrowiu. Zwłaszcza w postaci syropu glukozowo-fruktozowego, który jest obficie dodawany do różnych produktów spożywczych, np. słodyczy.

Fruktoza – charakterystyka

Fruktoza jest cukrem prostym naturalnie występującym w owocach i miodzie, choć spotkać ją można również w spermie ssaków czy nektarze owadów. Jej źródłem w diecie człowieka jest także dwucukier sacharoza, złożony z fruktozy i glukozy oraz syrop glukozowo-fruktozowy, który cieszy się popularnością w przemyśle spożywczym, a którego nadmiar wysoce negatywnie wpływa na ludzkie zdrowie. Pokarmy bogate we fruktozę, na spożycie których należy zwrócić uwagę:

  • soki i świeże owoce drobnopestkowe (jabłka, gruszki);
  • melony, papaje, arbuzy;
  • owoce suszone (jabłka, śliwki, morele, figi, daktyle, rodzynki);
  • miód;
  • napoje słodzone fruktozą (tzw. soft drinki).

Bogatym źródłem fruktanów są:

  • pory;
  • czosnek;
  • cykoria;
  • cebula;
  • szparagi;
  • pszenica;
  • jęczmień.

Fruktoza to organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C6H12O6 i masie molowej 180,16 g/mol. Po wyizolowaniu przyjmuje postać białego lub niemal białego krystalicznego proszku o bardzo słodkim smaku, znacznie słodszym niż glukoza. Szacuje się, że fruktoza w diecie człowieka stanowi blisko 1/3 wszystkich spożywanych cukrów.

Fruktoza – wpływ na zdrowie człowieka

Fruktoza przyjmowana z dietą może powodować zaburzenia lipidowe ujawniające się pod postacią hiperlipidemii. Od dawna wiadomo, że podawanie diety bogatej w fruktozę przez okres dłuższy niż 1 tydzień prowadzi do wzrostu całkowitego stężenia trójglicerydów oraz wzrostu stężenia frakcji lipoprotein o bardzo małej gęstości (VLDL), zarówno u osób zdrowych, jak i u pacjentów z insulinoopornością bądź cukrzycą typu 2. Wzrasta znacząco ryzyko otyłości, chorób sercowo-naczyniowych i chorób metabolicznych.

Istnieją badania potwierdzające, że spożycie fruktozy w nadmiarze prowadzi do odkładania się tłuszczu w narządach wewnętrznych, zwłaszcza w wątrobie, co generuje jej niebezpieczne stłuszczenie (często niewidoczne z zewnątrz, mogące występować u osób szczupłych). Warto podkreślić, że glukoza gasi łaknienie na około 2-3 godziny, podczas gdy fruktoza nigdy, ponieważ w odróżnieniu od glukozy nie hamuje aktywności podwzgórza.

Należy jednak pamiętać, że wpływ fruktozy na organizm w dużej mierze zależy od jej źródła. Ta występująca w sposób naturalny w owocach nie jest szkodliwa dla zdrowia, co wynika z innych właściwości owoców w stosunku do żywności przetworzonej i żywności wysokoprzetworzonej. Owoce mają przeważnie niską gęstość energetyczną, zawierają błonnik, różne rodzaje witamin, soli mineralnych oraz inne naturalne substancje bioaktywne, które spożywane regularnie korzystnie wpływają na zdrowie. Rekomenduje się więc spożycie owoców każdego dnia. Natomiast fruktoza zawarta w słodyczach czy żywności wysokoprzetworzonej nie dostarcza żadnych dodatkowych wartości, zaś negatywnie wpływa na wspomniane wcześniej aspekty zdrowotne.

Fruktoza – dawkowanie

Udowodniono, że dawka fruktozy poniżej 50 g dziennie wydaje się nie mieć wpływu na poposiłkową i poranną trójglicerydemię. Nie wpływa wysoce negatywnie na zdrowie, choć mimo tego najlepiej ograniczać jej spożycie do minimum lub całkowicie ją wyeliminować, jeśli nie pochodzi z owoców i źródeł naturalnych. Niestety człowiek spożywa znacznie więcej fruktozy, a co najistotniejsze, z nieodpowiednich źródeł. Tym samym choroby i problemy zdrowotne związane z jej podażą są w dzisiejszych czasach na porządku dziennym, a częstotliwość ich występowania stale rośnie.



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Marek K., Kamińska B., Plata-Nazar K., Grabska-Nadolska M. Upośledzenie wchłaniania fruktozy: rola w zaburzeniach czynnościowych przewodu pokarmowego u dzieci, Forum Medycyny Rodzinnej 2010, Tom 4, nr 2, 117-121.
  2. Okręglicka K., Pardecki M., Jagielska A., Tyszko P. Metaboliczne efekty nadmiernego spożycia fruktozy z dietą, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2017, Tom 23, Nr 3, 165-170.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *