Lecytyna

Lecytyna nie jest pojedynczym związkiem chemicznym, lecz całym zespołem fosfolipidów, które odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu organizmu człowieka. Po raz pierwszy została pozyskana z żółtek jaj, jednak w naturze występuje również w wielu innych źródłach roślinnych i zwierzęcych. Fosfolipidy te są niezbędne do prawidłowej pracy układu nerwowego, wspierają pamięć i koncentrację, a także korzystnie wpływają na wątrobę, serce i procesy trawienne. W przemyśle spożywczym lecytyna jest ceniona jako naturalny emulgator.

Lecytyna – charakterystyka

Lecytyna, z greckiego słowa lekithos, oznaczającego żółtko jaja, jest wysoko wartościowym surowcem naturalnym. W zależności od pochodzenia różni się składem chemicznym.

Przykładowo lecytyna sojowa stanowi mieszaninę fosfolipidów o różnych resztach kwasów tłuszczowych. Jej skład podstawowy tworzą:

• fosfatydylocholina (PC);
• fosfatydyloetanoloamina (PE);
• fosfatydyloinozytol (PI);
• kwas fosfatydowy.

Z kolei lecytyna izolowana z żółtka jaja zawiera w swoim składzie:

• fosfatydylocholinę;
• fosfatydyloetanoloaminę;
• fosfatydyloserynę (PS);
• lizofosfatydylocholinę (LPC);
• lizofosfatydyloetanoloaminę (LPE);
• sfingomielinę (SPM).

Najczęściej jednak przeważa fosfatydylocholina zawierająca w cząsteczce resztę cholinową, kwas fosforowy oraz dwa różne kwasy tłuszczowe, zestryfikowane z glicerolem.

Mianem lecytyn określa się grupę organicznych związków chemicznych zaliczanych do fosfolipidów, oznaczanych na etykietach produktów skrótem E322. Poza żółtkami jaj ich obecność odnotowuje się w rzepaku, słoneczniku, ziarnach soi i zwierzętach morskich (głównie rybach). Lecytyna jest składnikiem wszystkich organizmów żywych. Bogactwem fosfolipidów charakteryzują się organy zwierzęce, takie jak mózg, nerka, wątroba, ponieważ zawierają około 30% tych związków w przeliczeniu na suchą masę. Występuje ona ponadto w algach (Chlorella, Spirulina) czy
w niektórych bakteriach (Methylomonas, Methylococcus) oraz w drożdżach (Saccharomyces cerevisiae, Candida albicans, Lipomyces starkeyi, Trichosporon pullulans). Fosfolipidy wchodzą
dodatkowo w skład osłonek mielinowych, włókien nerwowych oraz otoczek krwinek. Są więc bardzo ważne dla całego organizmu.

Lecytyna – zastosowanie

Lecytyna posiada unikalne właściwości, w związku z czym znalazła zastosowanie w technologii farmaceutycznej. Jest dodatkiem funkcjonalnym do wielu różnych produktów. Jej właściwości powierzchniowo czynne powodują, że stosowana jest jako emulgator poprawiający stabilność emulsji, jak również jako modyfikator właściwości reologicznych – substancja poprawiająca konsystencję emulsji.

Zastosowanie lecytyny daje możliwość wytworzenia leku z substancjami trudno rozpuszczalnymi lub praktycznie nierozpuszczalnymi w wodzie. Jest związkiem zgodnym biologicznie, nietoksycznym, biodegradowalnym, a organizm człowieka posiada zdolność metabolizowania go. Dlatego lecytyna znalazła też zastosowanie lecznicze, m.in. w preparatach do odżywiania pozajelitowego, suplementach diety obniżających stężenie triglicerydów oraz cholesterolu we krwi.

Lecytyna – działanie na organizm człowieka

Lecytyny są składnikami błon komórkowych człowieka. W skórze występują w niewielkich ilościach (0,5-1%), dlatego składnik ten powinien być dostarczany w postaci preparatów, takich jak kremy, maści czy szampony. Omawiane związki odpowiadają bowiem za zmiękczanie, odżywianie i nawilżanie skóry. Są pomocne w leczeniu wielu chorób skórnych, takich jak łuszczyca, egzema i w niektórych odmianach trądziku. Ze względu na powinowactwo do błon komórkowych skóry, lecytyny zmiękczają naskórek i ułatwiają wchłanianie aktywnych składników towarzyszących oraz uzupełniają w lipidy spoiwo międzykomórkowe.

Dodatkowo lecytyna:

• wspiera pamięć, koncentrację, przyspiesza uczenie się nowych rzeczy;
• ułatwia metabolizm tłuszczów, zmniejsza ryzyko patologicznego stłuszczenia wątroby;
• zmniejsza poziom cholesterolu LDL, uszczelniając i wzmacniając naczynia krwionośne;
• wpiera pracę jelit i ułatwia rozkład tłuszczów.

Bywa dostępna jako suplement diety do codziennego stosowania, jednak taka suplementacja zawsze powinna być poprzedzona wnikliwą analizą, czy rzeczywiście jest potrzebna. W przypadku kosmetyków z dodatkiem lecytyny nie ma przeciwwskazań do ich stosowania, poza alergią na ten związek, co jednak zdarza się dość rzadko.

Spirulina i chlorella Spirulina i chlorella wspomaga oczyszczanie organizmu z toksyn, w tym również z metali ciężkich. Ponadto wspiera budowanie naturalnej odporności, odmładzanie organizmu, pomaga w likwidacji zaparć, przyspiesza metabolizm i regenerację uszkodzonych tkanek Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Kulawik A., Tal-Figiel B., Warżel M., Lecytyna i jej rola w farmaceutycznych emulsjach suchych, Inż. Ap. Chem. 2011, 50, 5, 62-63.
2. Kucia M., Właściwości oraz zastosowanie fosfatydylocholiny roślinnej w medycynie, farmacji i kosmetologii, Kosmetologia Estetyczna, 1/2018.