Zaburzenia odżywiania

Zaburzenia odżywiania to grupa wielu różnych problemów zdrowotnych, w większości natury emocjonalnej i psychicznej, które wpływają negatywnie na sposób żywienia się. Mogą obejmować kompulsywne objadanie się lub patologiczne unikanie jedzenia, czemu nierzadko towarzyszą liczne objawy fizykalne. Nieleczone zaburzenia odżywiania mogą prowadzić do niedoborów pokarmowych, zaburzeń hormonalnych, chorób układu sercowo-naczyniowego, a w skrajnych przypadkach nawet do zagrożenia życia. Z tego względu wymagają wczesnego rozpoznania i kompleksowego leczenia.

Przyczyny zaburzeń odżywiania

Dokładny mechanizm zaburzeń odżywiania nie został w pełni poznany. Sugeruje się wpływ wielu czynników jednocześnie, przeważnie związanych z emocjami i psychiką pacjenta. Podstawowymi czynnikami ryzyka rozwoju zaburzeń odżywiania są:

1. Czynniki biologiczne – predyspozycje genetyczne, zaburzenia neuroprzekaźników (serotonina, dopamina), zaburzenia regulacji apetytu i sytości.
2. Czynniki psychologiczne – między innymi niska samoocena, perfekcjonizm, silna potrzeba kontroli, trudności w regulacji emocji, trauma przeżyta w przeszłości, depresja lub zaburzenia lękowe. Jedzenie jest wówczas sposobem na radzenie sobie z własnymi emocjami.
3. Czynniki kulturowe i społeczne – presja szczupłej sylwetki wywierana przez media społecznościowe lub najbliższe otoczenie, komentarze o wyglądzie w rodzinie.

Podkreśla się, że zaburzenia odżywiania nie są wymysłem pacjenta ani tym bardziej brakiem silnej woli. W większości przypadków są poważnymi chorobami psychicznymi i nieleczone mogą prowadzić do powikłań somatycznych.

Rodzaje zaburzeń odżywiania

Do grona najczęściej diagnozowanych zaburzeń odżywiania zaliczyć możemy następujące:

• anoreksja (jadłowstręt psychiczny) – w związku z bardzo silnym lękiem przed przytyciem osoby chore przestają spożywać posiłki. Typowe są: bardzo niska masa ciała, ciągłe liczenie kalorii, unikanie posiłków. To prowadzi do znacznych niedoborów pokarmowych, wychudzenia, wyniszczenia;
• bulimia (żarłoczność psychiczna) – obejmuje epizody objadania się poparte zachowaniami kompensacyjnymi (takimi jak wymioty, stosowanie środków przeczyszczających, głodówki, nadmierne ćwiczenia w związku z wyrzutami sumienia po zjedzeniu pokarmu). Konsekwencjami mogą być: obrzęk ślinianek, uszkodzenia szkliwa zębów, wrzody i nadżerki górnych dróg pokarmowych;
• ortoreksja – niezdrowa obsesja na punkcie zdrowego i ekologicznego jedzenia. Osoba chora skupia się nie na ilości jedzenia (jak w anoreksji), lecz na jego jakości, czyli składzie, pochodzeniu, sposobie przygotowania. W tej przypadłości charakterystyczne są: skrajne eliminowanie wielu grup produktów (np. cukru, glutenu, nabiału bez wskazań medycznych), wielogodzinne planowanie posiłków, silny lęk przed niezdrowym jedzeniem, poczucie winy po zjedzeniu czegoś niezdrowego.

Takich chorób jest znacznie więcej, a każda z nich może mieć swoje podtypy. Dlatego tak ważna jest współpraca ze specjalistami w przebiegu zaburzeń odżywiania.

Zobacz również: Objadanie się przed snem.

Zaburzenia odżywiania – leczenie

Leczenie zaburzeń odżywiania musi być kompleksowe, dlatego często jednego pacjenta prowadzi kilku specjalistów. Podstawą jest działanie przyczynowe, czyli odnalezienie dlaczego dany pacjent zmaga się z zaburzeniami odżywiania i co je wywołało. Zapewnia to trwałość leczenia w długiej perspektywie czasu. Zajmuje się tym lekarz psychiatra i psychoterapeuta.

Osoba z zaburzeniami odżywiania powinna rozpocząć jednocześnie współpracę z doświadczonym dietetykiem klinicznym, który przywróci właściwe nawyki dotyczące odżywiania się i tak skomponuje dietę, by uzupełniała niedobory pokarmowe, nie nasilała objawów choroby oraz była dla pacjenta smaczna i wartościowa.

Uzupełniające leczenie zależy od tego, jakie powikłania wywołało dane zaburzenie odżywiania. Na przykład erozja szkliwa przy bulimii powinna być leczona przez stomatologa, nadżerki i wrzody żołądka przy bulimii muszą być leczone przez gastroenterologa, natomiast zaburzenia pracy tarczycy w konsekwencji anoreksji nadają się dla endokrynologa.

Zaburzenia odżywiania – suplementacja

Suplementacja może wspierać organizm osób zmagających się z zaburzeniami odżywiania, szczególnie w przypadku występowania niedoborów pokarmowych. Warto zwrócić uwagę na Spirulinę, która jest naturalnym źródłem białka, żelaza, witamin z grupy B oraz licznych antyoksydantów. Cennym uzupełnieniem diety mogą być również kwasy tłuszczowe Omega 3, wspierające prawidłową pracę mózgu, układu nerwowego i sercowo-naczyniowego. Należy jednak pamiętać, że suplementy diety stanowią jedynie dodatek do właściwie zbilansowanej, zdrowej diety oraz kompleksowego leczenia.

Spirulina + Żelazo - wsparcie energii i produkcji krwi Starannie dobrane połączenie spiruliny i żelaza o wysokiej biodostępności. Żelazo wspiera transport tlenu w organizmie, produkcję czerwonych krwinek oraz pomaga zmniejszyć uczucie zmęczenia i znużenia. Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Kochman D., Jaszczak M., Zaburzenia odżywiania się – częsty problem współczesnej młodzieży, Innowacje w Pielęgniarstwie i Naukach o Zdrowiu, 4/2021.
2. Rzońca E., Bień A., Iwanowicz-Palus G., Zaburzenia odżywiania – problem wciąż aktualny, 2020.