Objadanie się przed snem

Objadanie się przed snem to problem, z którym zmaga się wiele osób, często nie zdając sobie sprawy z jego wpływu na zdrowie i samopoczucie. Zjawisko to polega na spożywaniu dużych porcji jedzenia w godzinach wieczornych lub nocnych, tuż przed pójściem spać. Może być wynikiem nie tylko złych nawyków żywieniowych, ale również stresu, zmęczenia czy nieuregulowanego rytmu dnia. Regularne sięganie po obfite posiłki późną porą sprzyja zaburzeniom trawienia, przyrostowi masy ciała oraz pogorszeniu jakości snu. Długotrwałe występowanie tego problemu może prowadzić zarówno do konsekwencji zdrowotnych, jak i emocjonalnych. Z tego względu warto poszukać przyczyny i w razie potrzeby skonsultować się ze specjalistą, m.in. doświadczonym dietetykiem.

Objadanie się przed snem – przyczyny

Wieczorne i nocne objadanie się przed snem może mieć wiele przyczyn o różnym podłożu. Najczęściej są to jednak:

• zaburzenia rytmu dobowego – mogą one być związane np. z podróżowaniem do innej strefy czasowej, ale nie tylko;
• silny stres w życiu codziennym, ciągłe napięcie emocjonalne – jedzenie staje się wówczas formą ukojenia emocji po trudnym lub intensywnym w doznania dniu;
• różnego rodzaju zaburzenia układu endokrynologicznego (zaburzenia hormonalne) – zwłaszcza takie jak obniżony poziom leptyny czy wysoki poziom greliny, ale również zmiany hormonalne w przebiegu menopauzy, ciąży, miesiączki, zespołu napięcia przedmiesiączkowego, niedoczynności tarczycy, nadczynności tarczycy i wielu innych;
• depresja i zaburzenia nastroju;
• błędne, niepoprawne nawyki żywieniowe – zwłaszcza takie jak pomijanie śniadań, nieregularne posiłki w ciągu dnia, zbyt mała liczba dostarczanych kalorii w porównaniu do potrzeb organizmu;
• brak lub zaburzenia snu, przewlekłe zmęczenie;
• zaburzenia apetytu lub zaburzenia odżywiania, np. bulimia, anoreksja.

Objadanie się przed snem może też pojawiać się w przebiegu zespołu nocnego jedzenia (NES). Zgodnie z definicją, w skład zespołu psychopatologicznego określanego jako NES wchodzą:

• zaburzenia snu w postaci bezsenności 3 razy w tygodniu i częściej;
• nadmierne wieczorne łaknienie (spożywanie przynajmniej połowy dziennej racji żywnościowej po godzinie 19:00 wieczorem);
• poranny głód.

Jedzenie jest spożywane kompulsyjnie, łaknienie trudne do pohamowania, a następnego dnia najczęściej taka osoba nie pamięta, że takie zdarzenie miało miejsce. Innym problemem jest tzw. zespół niespokojnych nóg. Dyskomfort w nogach może utrudniać sen, a jedzenie staje się wówczas formą odwrócenia uwagi lub próby ukojenia.

Objadanie się przed snem – konsekwencje zdrowotne

Jednorazowe podjadanie w nocy zwykle nie stanowi poważnego zagrożenia dla zdrowia. Może co najwyżej utrudnić zasypianie i nasilać bezsenność, ponieważ układ pokarmowy pozostaje w fazie aktywnego trawienia. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy wieczorne objadanie się przed snem staje się nawykiem. W takiej sytuacji regularne obciążanie organizmu dużymi posiłkami przed pójściem spać może prowadzić do pogorszenia samopoczucia, zaburzeń snu, a w dłuższej perspektywie również do negatywnych skutków zdrowotnych. Obserwuje się przede wszystkim:

• zaburzenia trawienia – porą wieczorną metabolizm zwalnia, a układ pokarmowy przygotowuje się do odpoczynku. Dlatego zjedzenie posiłku przed snem może zwiększać ryzyko choroby refluksowej przełyku, zgagi, wzdęć, przewlekłego uczucia ciężkości w żołądku;
• zaburzenia snu – bezsenność staje się mocniej nasilona, mogą pojawiać się nocne wybudzenia. Zaburzenia snu z kolei prowadzą między innymi do złego samopoczucia, rozdrażnienia, osłabienia odporności i innych konsekwencji;
• nadwagę i otyłość – zwłaszcza jeśli dana osoba ma niski poziom aktywności fizycznej;
• zaburzenia metaboliczne – takie jak insulinooporność, nadciśnienie tętnicze, stany przedcukrzycowe, a niekiedy nawet choroby serca;
• zaburzenia hormonalne – obserwuje się zmianę poziomu melatoniny i leptyny, hormonów odpowiedzialnych za sen i uczucie sytości. To zaś oddziałuje na poziom pozostałych hormonów ustroju;
• problemy psychiczne – poczucie winy, niska samoocena, obniżony nastrój, wahania nastroju. To może też predysponować do pojawiania się lub nasilania problemów związanych z odżywianiem się.

Jeśli objadanie się przed snem zdarza się systematycznie, warto przyjrzeć się swoim nawykom i emocjom. Istotna będzie też konsultacja z lekarzem. Przed pójściem do dietetyka klinicznego warto udać się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, aby zlecił podstawowe badania krwi (poziom hormonów, witamin i minerałów, panel wątrobowy, profil lipidowy i wiele innych). Na ich podstawie może wykluczyć lub potwierdzić ewentualne problemy zdrowotne wymagające np. farmakoterapii. To też istotne dane dla dietetyka, który na podstawie wyników minerałów i witamin może ustalić jak najlepszą dietę i suplementację.

Objadanie się przed snem – leczenie

Jeśli objadanie się przed snem wiąże się z chorobami przewlekłymi, należy dążyć do ich leczenia przyczynowego (np. wyrównując poziom hormonów przy niedoczynności tarczycy za pomocą leków). Jednocześnie warto prowadzić działania ukierunkowane na zmianę nawyków związanych z nocnym objadaniem się przed snem oraz przeciwdziałanie konsekwencjom tego.

Najskuteczniejszą metodą leczenia jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT), która pomaga rozpoznać emocjonalne i myślowe wzorce prowadzące do objadania się, zmienić nawyki żywieniowe i wieczorne rytuały, nauczyć się radzenia sobie ze stresem bez sięgania po jedzenie. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić farmakoterapię: leki przeciwdepresyjne, leki regulujące apetyt.

Zobacz również: Higiena snu.

Istotne jest wsparcie dietetyczne. Doświadczony dietetyk pomoże ustalić regularny rytm posiłków w ciągu dnia, zaplanować sycące, ale lekkie kolacje, jak również unikać głodówek, które prowadzą do wieczornego kompensowania. Systematyczny sen i aktywność fizyczna pomagają regulować hormony głodu. Z kolei świadomie dobrane techniki relaksacyjne (np. medytacja, ćwiczenia oddechowe) mogą ograniczyć emocjonalne jedzenie.

	Chlorella – tabletki na oczyszczenie organizmu Chlorella w tabletkach to naturalna alga z rozerwaną ścianą komórkową (chroniona patentem) w postaci suplementu diety. Została wytworzona wyłącznie z suszonych, jednokomórkowych mikroskopijnych alg. Chlorella pomaga wyeliminować metale ciężkie z organizmu Zobacz więcej...
	Spirulina w tabletkach 100% naturalna Spirulina platensis, którą Państwu oferujemy to 100% naturalna, słodkowodna alga o wysokiej zawartości składników odżywczych. Codziennie spożywana dostarcza organizmowi niezbędne substancje wpływające na sprawne funkcjonowanie układów w ciele człowieka. Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Michalska A., Szejko N., Jakubczyk A., Wojnar M., Niespecyficzne zaburzenia odżywiania się – subiektywny przegląd, Psychiatr. Pol. 2016; 50(3): 497–507.
2. Jakuszkowiak K., Cubała W., Zespół jedzenia nocnego — rozpowszechnienie, diagnoza i leczenie, Psychiatria, 1/2004.
3. Kucharska K., Kostecka B., Tylec A., Bonder E., Wilkos E., Zespół kompulsywnego objadania się – etiopatogeneza, obraz choroby i leczenie, Adv Psychiatry Neurol, 26/2017.