Równowaga organizmu

Równowaga organizmu (inaczej: homeostaza) to stan fizjologiczny, w którym wszystkie układy ludzkiego ciała prawidłowo współpracują, a organizm stara się utrzymać odpowiednie warunki do funkcjonowania. Innymi słowy, dzięki niej jesteśmy w stanie zwalczać choroby, utrzymywać stałą temperaturę ciała pomimo zmiennych temperatur otoczenia, a także utrzymywać stabilność psychiczną nawet w trudnych warunkach.

Równowaga organizmu

Równowaga organizmu – czym jest?

Wyróżnia się kilka rodzajów równowagi organizmu. Podstawowa nazywa się homeostazą i odnosi się do zdolności organizmu do utrzymywania względnie stałych warunków wewnętrznych, nawet w sytuacjach, gdy warunki otoczenia (np. temperatura, wilgotność powietrza, promieniowanie słoneczne, wiatr) się zmieniają. Procesy homeostazy są niezależne od woli człowieka, regulują się samoistnie, za co odpowiada przede wszystkim układ nerwowy, ale i skóra, układ hormonalny czy układ mięśniowy. Klasyczne przykłady równowagi organizmu mogą być następujące:

  • stała temperatura ciała – gdy jest gorąco, pocimy się, a gdy jest zimno, możemy drżeć z zimna. Dzięki temu organizm stale utrzymuje temperaturę ciała w okolicach 36,6 stopnia Celsjusza, nawet jeśli przebywamy w gorącej saunie lub morsujemy;
  • stabilny poziom nawodnienia – gdy organizm potrzebuje wody, odczuwamy pragnienie, z kolei nerki pomagają regulować jej ilość;
  • stały poziom cukru we krwi – hormony takie jak insulina pomagają utrzymać poziom glukozy w odpowiednim zakresie;
  • odpowiednie ciśnienie krwi – organizm reguluje je, aby krew mogła sprawniej docierać do narządów wewnętrznych.

Wyróżniamy także równowagę organizmu analizowaną w kontekście aparatu ruchu. Wówczas pojęcie odnosi się do zdolności utrzymania jednej, stabilnej, wybranej pozycji ciała pomimo zmieniających się warunków czy niestabilnego podłoża. Dzięki niej nie upadamy w trakcie biegania, możemy stabilnie stać na jednej nodze czy jesteśmy w stanie chodzić z zamkniętymi oczami (we współpracy z koordynacją ruchową i propriocepcją). Głównym warunkiem występowania stanu równowagi jest zdolność utrzymania rzutu środka ciężkości ciała, zlokalizowanego w okolicy podbrzusza, wewnątrz powierzchni podparcia wyznaczonej przez obrys stóp.

Równowaga organizmu – znaczenie

Dzięki równowadze organizmu nazywanej homeostazą możliwe jest:

  • utrzymanie stałej temperatury ciała;
  • zwalczanie infekcji;
  • zachowanie odpowiedniego poziomu wody i elektrolitów we krwi;
  • przystosowanie się organizmu do zmian zachodzących w środowisku zewnętrznym;
  • adaptacja do sytuacji stresowych;
  • utrzymanie właściwego poziomu hormonów;
  • utrzymanie odpowiedniego ciśnienia tętniczego i pulsu.

Możliwe jest także wiele innych korzyści. Innymi słowy, zachowujemy zdrowie i możemy prawidłowo funkcjonować w każdym środowisku. Z kolei dzięki równowadze, za którą odpowiada narząd ruchu, możemy chodzić, stać na baczność bez chwiania się, biegać, skakać bez przewracania się, a także potrafimy szybko wrócić do bezpiecznej i stabilnej pozycji w przypadku utraty równowagi (np. przy potknięciu się lub w trakcie skakania na trampolinie). Znacząco spada ryzyko kontuzji.

Równowaga psychiczna

Równowaga psychiczna (inaczej: równowaga emocjonalna) to stan, w którym człowiek potrafi radzić sobie z emocjami, stresem i trudnościami życia codziennego. Pozwala zachować dobre samopoczucie i prawidłowo funkcjonować na co dzień, nawet pomimo zmartwień czy nadmiaru obowiązków. Pomaga radzić sobie ze stresem, ułatwia kontrolowanie emocji, w tym tych negatywnych, jak gniew, rozpacz, złość, agresja. Dodatkowo poprawia relacje z innymi ludźmi, zwiększa akceptację samego siebie oraz dodaje pewności siebie.

W ostatnich latach coraz więcej mówi się o tym, że przewlekły stres czy ciągłe zamartwianie się jest kluczowym czynnikiem ryzyka chorób cywilizacyjnych, takich jak nowotwory czy zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Panowanie nad emocjami, a więc równowaga psychiczna organizmu, jest bardzo ważne w kontekście dobrego samopoczucia, ale i zdrowia fizycznego.



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Sochoń A., Zalewska A., Sochoń M., Mechanizmy utrzymania równowagi posturalnej i metody diagnostyczne.
  2. Popiel A., Pragłowska E., Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2022.
  3. Silverthorn D., Fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.

Może Cię zainteresować

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *