Homocysteina

Homocysteina jest aminokwasem siarkowym powstającym z metioniny przyjmowanej z pokarmem (jedyne źródło dla człowieka). To organiczny związek chemiczny bardzo ważny dla prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. Odpowiada pośrednio między innymi za syntezę DNA i RNA, produkcję kreatyniny czy metylację lipidów. Niestety nadmiar tego związku jest mocno szkodliwy dla ustroju, wymaga pilnej diagnostyki i leczenia.

Homocysteina – charakterystyka

Homocysteina to organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C4H9NO2S i masie molowej 135,18 g/mol. Po wyizolowaniu przyjmuje postać białego lub niemal białego, krystalicznego proszku. Pod względem chemicznym budową cząsteczki przypomina cysteinę, od której różni się obecnością dodatkowej grupy metylenowej (−CH2−) przed grupą tiolową (−SH). Prawidłowe wartości w przypadku zdrowego człowieka powinny mieścić się w granicach 5-15 µmol/l. Podwyższenie stężenia w osoczu krwi powyżej tej wartości nazywa się hiperhomocysteinemią i jest stanem wysoce patologicznym.

Homocysteina to aminokwas siarkowy, który nie występuje w pokarmach w formie czystej i powstaje na szlaku przemian metionina-cysteina. Istota roli tego związku polega na tym, że chociaż nie jest wbudowywany w strukturę białek, stanowi ogniwo łączące pomiędzy głównymi aminokwasami białek ustroju: endogenną cysteiną a egzogenną metioniną. Związek ten powstaje na drodze demetylacji egzogennego aminokwasu-metioniny, będącej donorem grup metylowych. Homocysteina może powstawać we wszystkich komórkach organizmu człowieka. Po utworzeniu zostaje uwolniona z komórek do osocza, gdzie krąży głównie w postaci utlenionej. W większości (około 80%) związana jest z białkami, pozostałe 20% występuje głównie w postaci homocystyny lub disiarczków homocysteiny z innymi tiolami.

Homocysteina – wpływ na organizm człowieka

Homocysteina jest aminokwasem niewchodzącym w skład białek strukturalnych, będącym niezwykle ważnym metabolitem wewnątrzkomórkowego cyklu przemian metioniny. Cykl metioninowy sprzęgnięty jest ściśle z cyklem kwasu foliowego (witamina B9), wytwarzającym inne źródło grup metylowych – tetrahydrofolian metylu, będący aktywną formą kwasu foliowego. Kwas foliowy odpowiada z kolei między innymi za:

• syntezę DNA i RNA, co wpływa na wzrost, rozwój i regenerację komórek;
• produkcję krwinek czerwonych (erytrocytów);
• produkcję neuroprzekaźników (serotoniny, dopaminy, noradrenaliny), wpływając tym samym na nastrój, koncentrację i funkcje poznawcze;
• prawidłowy rozwój płodu;
• ochronę DNA przed uszkodzeniami;
• produkcję aminokwasów.

Można więc powiedzieć, że homocysteina pośrednio (poprzez wpływ na produkcję kwasu foliowego) oddziałuje na wszystkie te mechanizmy. Dodatkowo, wspólnie z cysteiną, jest substratem do produkcji siarkowodoru – związku wpływającego na funkcjonowanie układu nerwowego i układu sercowo-naczyniowego.

Nadmiar homocysteiny

Przyczyny nadmiaru homocysteiny w organizmie człowieka można podzielić na wrodzone, uwarunkowane dziedzicznie, a także na nabyte, wtórne. W gronie tych pierwszych znajdują się:

• niedobór beta syntazy cystationinowej;
• polimorfizm genu MTHFR.

Z kolei do grona czynników ryzyka nabytych zaliczyć można:

• podeszły wiek;
• stany chorobowe – zwłaszcza nowotwory, niewydolność wątroby, toczeń rumieniowaty układowy, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, osteoporoza, schorzenia neurologiczne, cukrzyca;
• interakcje z niektórymi lekami, np. fenytoiną, karbamazepiną, methotrexatem, L-dopa, sulfonamidami, fibratami, środkami przeczyszczającymi, kwasem nikotynowym, tlenkiem azotu;
• palenie papierosów;
• alkoholizm;
• niedobory estrogenów;
• niedożywienie;
• brak ruchu.

Objawy nadmiaru homocysteiny są niepokojące. Ma ona w dużych ilościach działanie aterogenne – sprzyja miażdżycy, zwiększa ryzyko zawału serca, udaru mózgu i zakrzepicy. Nadmiar tego aminokwasu może uszkadzać komórki nerwowe i przyczyniać się do rozwoju chorób neurodegeneracyjnych, jak również może nasilać stany zapalne i być związany z chorobami autoimmunologicznymi.

Koszt zbadania poziomu homocysteiny to około 100 zł w zależności od laboratorium. Badanie polega na laboratoryjnej analizie próbki pobranej od pacjenta krwi.

Olej z czarnuszki Czarnuszka to wszechstronny, naturalny produkt o potwierdzonym, niezwykle szerokim działaniu. Wykazuje właściwości m.in. antyseptyczne, antywirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwalergiczne ... Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Wichlińska-Lipka M., Nyka W., Rola homocysteiny w patogenezie chorób układu nerwowego, Forum Medycyny Rodzinnej 2008, tom 2, nr 4, 292–297.
2. Zduńska M., Najmowska K., Rość D., Rola homocysteiny w patogenezie chorób otępiennych, Gerontologia Polska, 28/2020.
3. Gąsiorowska D., Korzeniowska K., Jabłecka A., Homocysteina, Farmacja Współczesna, 1/2008