Białko roślinne

Białko roślinne to grupa związków białkowych składających się z aminokwasów, pozyskiwanych właśnie z roślin, takich jak nasiona roślin strączkowych, zboża, orzechy i nasiona. Choć wciąż może wymagać uzupełniania o inne źródła w celu dostarczenia wszystkich aminokwasów egzogennych, stanowi ono doskonałą alternatywę dla białka zwierzęcego w diecie wegetarian i wegan.

Białko roślinne

Co to jest białko roślinne?

Białko zaliczane jest współcześnie do podstawowych składników odżywczych niezbędnych do utrzymania życia. Światowe prognozy pokazują, że będzie to podstawowy makroskładnik limitujący światowe bezpieczeństwo żywnościowe. Co więcej, w światowej strukturze spożycia dominuje białko pochodzenia roślinnego, a podstawowym jego są zboża, wśród nich pszenica. Białko zalicza się do podstawowych składników odżywczych, kluczowych do utrzymania życia. W organizmach pełni bardzo wiele ważnych funkcji. Między innymi jest ono niezbędne do:

  • prawidłowego wzrostu i rozwoju organizmu;
  • uzupełniania naturalnych ubytków;
  • naprawy tkanek;
  • produkcji enzymów trawiennych i metabolicznych;
  • wytwarzania niektórych hormonów, takich jak tyroksyna i insulina.

Zdecydowanie podstawowym źródłem białka w diecie każdego człowieka są produkty pochodzenia zwierzęcego, a więc przede wszystkim mięso, ryby, owoce morza, jaja i nabiał. Jednak białka znaleźć można również w produktach pochodzenia roślinnego, które są podstawowym źródłem tych składników w diecie wegan oraz wegetarian. Udział białka w energetycznej wartości diety dorosłego, zdrowego człowieka prowadzącego umiarkowany tryb życia określa się na poziomie między 10% a 20%.

Źródła białka roślinnego

Główne roślinne źródła białka to:

  • rośliny strączkowe (soja, bób, soczewica, ciecierzyca, groch, fasola);
  • zboża (pełnoziarniste: otręby, kasze, makaron, ryż brązowy);
  • konopia siewna;
  • orzechy.

Ostatnimi czasy coraz więcej mówi się o wysokiej zawartości pełnowartościowego białka w algach, zwłaszcza w Spirulinie. Zawiera ona więcej białka na 1 kilogram suchej masy niż wołowina.

Spirulina
Spirulina z certyfikatem – badanie zlecone przez BIOALGI Sp. z o.o. niezależnemu, akredytowanemu laboratorium badawczemu i przeprowadzone przez J.S. Hamilton Poland Sp. z o.o. Certyfikat Spiruliny bioalgi do wglądu tutaj: Spirulina certyfikat (badanie).

Dodatkowo przy zwiększonym zapotrzebowaniu na białko i przy przebywaniu na diecie roślinnej można zdecydować się na suplementację białka wegańskiego, dostępnego w formie sproszkowanej do rozpuszczenia w wodzie (np. Spirulina w proszku). Białko wegańskie w mniejszych ilościach pochodzi również z innych roślin, a jego źródłami są głównie nasiona roślin strączkowych (np. soja, fasola, soczewica, groch).

Białko roślinne czy białko zwierzęce?

Zgodnie z najnowszymi badaniami, pełne pokrycie zapotrzebowania organizmu człowieka na aminokwasy wymaga dostarczania z pożywieniem nie tylko odpowiedniej ilości aminokwasów niezbędnych (egzogennych), ale również wszystkich pozostałych aminokwasów. W organizmie człowieka preferowanymi substratami do syntezy aminokwasów endogennych są aminowe szkielety pochodzące z aminokwasów pożywienia. Obecność w pokarmie właściwej ilości aminokwasów takich jak np. alanina, kwas asparaginowy czy kwas glutaminowy zapewnia dostępność szkieletów a-aminowych, a w rezultacie zabezpiecza wymagany poziom syntezy aminokwasów i białek.

Można więc podsumować, że niezbędne jest nie tylko dostarczanie wraz z pożywieniem prawidłowej, rekomendowanej ilości białka, ale także dostarczanie białka pochodzącego z różnych źródeł. Białka zwierzęce mają co prawda wyższą wartość odżywczą, tzn. dostarczają odpowiednią ilość wszystkich niezbędnych aminokwasów, jednakże najnowsze badania pokazują, że białka roślinne wywierają korzystne działania metaboliczne. Podsumowując, dbając o zdrowie organizmu, podstawą powinny być białka pochodzenia zwierzęcego, jednak nie można wykluczać z diety białek roślinnych, które również pełnią ważne funkcje w organizmie człowieka.

Ciekawostką jest, że w jednym z badań klinicznych stwierdzono, że regularne spożywanie białka sojowego w ilości 30-50 g dziennie skutkuje spadkiem stężenia cholesterolu całkowitego średnio o 9,3%, cholesterolu LDL o 12,3%, triglicerydów o 10,5% oraz wzrost stężenia cholesterolu HDL o 2,4%.

Zapotrzebowanie na białko

Białka występujące w żywności mają różny skład aminokwasowy, w związku z czym w różnym stopniu zaspokajają potrzeby organizmu związane z syntezą białka ustrojowego. Wartość odżywcza białka zależy w największym stopniu od ilości i wzajemnych proporcji aminokwasów egzogennych zawartych w danym białku, jak również od jego strawności. Biorąc pod uwagę strawność stwierdzono, że białka roślinne, w odróżnieniu od białek zwierzęcych, są gorzej wykorzystywane przez organizm człowieka, co spowodowane jest obecnością w produktach roślinnych błonnika pokarmowego i substancji hamujących działanie enzymów trawiennych. Rekomenduje się, aby spożycie białka pochodzenia roślinnego przez osoby dorosłe stanowiło 2/3 ogólnej ilości białka racji pokarmowej, a w przypadku dzieci i młodzieży nie mniej niż połowę. Dlatego jedną z zasad racjonalnego żywienia jest ograniczenie spożycia mięsa i zastąpienie go suchymi nasionami roślin strączkowych oraz rybami. Podstawowe dzienne zapotrzebowanie na białko wynosi około 0,9 g na kilogram masy ciała, co dla osoby o masie 60 kg oznacza około 54 g białka. Zapotrzebowanie to wzrasta u sportowców i osób aktywnych fizycznie, osób przewlekle chorych, kobiet ciężarnych i karmiących piersią.



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Boczar P., Białko roślinne – źródła, koszty produkcji i jakość, Problemy Rolnictwa Światowego, 4/2018.
  2. Nowicka G., Białka roślinne i ich funkcjonalne działania, Studia Ecologiae et Bioethicae 4, 43-48.

Może Cię zainteresować

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *