Flawony to jedna z głównych klas flawonoidów – naturalnych związków chemicznych z grupy polifenoli, występujących głównie w roślinach. Są to naturalne przeciwutleniacze (antyoksydanty), które pełnią kluczowe funkcje ochronne zarówno dla roślin, jak i dla zdrowia ludzi. Znaleźć je można w ogólnodostępnych produktach spożywczych.
Flawony – charakterystyka
Fitozwiązki są współcześnie przedmiotem licznych badań naukowych z dziedziny biochemii i medycyny. Szczególnym zainteresowaniem naukowców stają się ostatnio związki polifenolowe, a wśród nich flawonoidy. Flawonoidy stanowią niezmiernie liczną grupę fenolowych metabolitów wtórnych. Występują u roślin zarodnikowych, naczyniowych, a także u glonów i mszaków. Znaleźć je można m.in. w liściach i kwiatach (najczęściej jako żółte barwniki), nieco rzadziej w owocach, korze, drewnie, niekiedy w nasionach. Obecnie poznano ponad 6000 różnych flawonoidów i liczba ta stale rośnie. Wyszczególniamy wśród nich m.in. flawany, izoflawany, flawonole, flawony, izoflawony, dihydroflawonole, flawanony, antocyjanidyny, chalkony. Flawonoidy klasyfikujemy na podstawie różnic w budowie.
Jak wspomniano, flawony są jedną z frakcji flawonoidów. To organiczne związki chemiczne będące fenylową pochodną chromonu. Tworzy ona heterocykliczny układ będący podstawową strukturą flawonoidów. Klasycznymi przykładami flawonów są:
- apigenina – jej dobrymi źródłami są: natka pietruszki, seler, rumianek;
- diosmetyna – znajduje się w skórkach owoców, kwiatach pomarańczy, niektórych ziołach;
- luteolina – znajduje się w tymianku, marchewce, selerze, papryce;
- baikaleina – jej najlepszym źródłem jest tarczyca bajkalska;
- chryzyna – znaleźć ją można między innymi w miodzie i w propolisie.
Flawony często spotykane są w suplementach diety z tarczą bajkalską, rumiankiem, apigeniną, jak również w produktach na sen, lęk lub odporność.
Flawony – funkcje
Flawony są silnymi antyoksydantami, co oznacza, że mają zdolność zmniejszania poziomu wolnych rodników tlenowych oraz stresu oksydacyjnego, które z kolei są czynnikami ryzyka chorób cywilizacyjnych takich jak alergie czy nowotwory. Udowodniono, że wolne rodniki tlenowe oraz związki zdolne do ich generowania, uczestniczą w wielu procesach fizjologicznych, ale powodują także różne uszkodzenia wewnątrzkomórkowe i wywołują choroby, jeśli występują w nadmiarze. Antyoksydanty w diecie (takie jak polifenole i flawonoidy) mogą temu zapobiegać. Dodatkowo flawony są związkami silnie przeciwzapalnymi (hamują cytokiny i enzymy prozapalne (np. COX-2), wspierają czynność układu nerwowego (działają uspokajająco i neuroprotekcyjnie) oraz są związkami antybakteryjnymi.
Bibliografia
- Majewska M., Czeczot H., Flawonoidy w profilaktyce i terapii, Farm Pol, 2009, 65(5): 369-377.
- Nurzyńska-Wierdak R., Wybrane aspekty aktywności biologicznej flawonoidów, Annales UMCS, 4/2016.
- Jasiński M., Mazurkiewicz E., Rodziewicz P., Figlerowicz M., Flawonoidy – budowa, właściwości i funkcja ze szczególnym uwzględnieniem roślin motylkowatych, Biotechnologia, 2/2009.
