Kwas arachidonowy (AA) to organiczny związek chemiczny zaliczany do tłuszczów, a dokładniej do wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny Omega 6. W organizmie człowieka wchodzi w skład błon komórkowych i stanowi prekursor wielu biologicznie aktywnych związków, w tym prostaglandyn, prostacykliny, tromboksanów i leukotrienów. Jego źródłami pokarmowymi są przede wszystkim mięso, podroby, jaja, ryby i inne produkty pochodzenia zwierzęcego.
Kwas arachidonowy to organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C20H32O2 oraz masie molowej 304,47 g/mol. Należy do długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych Omega 6. W organizmie człowieka jest magazynowany przede wszystkim w fosfolipidach budujących błony komórkowe.
Kwas arachidonowy może być dostarczany wraz z pożywieniem, ale organizm potrafi również wytwarzać go z kwasu linolowego. Przemiana ta zachodzi przy udziale kilku enzymów i obejmuje m.in. powstawanie kwasu gamma-linolenowego (GLA) oraz kwasu dihomo-gamma-linolenowego (DGLA). Kwas linolowy należy do NNKT, ponieważ organizm człowieka nie potrafi samodzielnie go syntetyzować.
Kwas arachidonowy jest dostępny również w postaci suplementu diety, szczególnie przeznaczonego dla osób trenujących siłowo. Pojedyncze badania wskazują na możliwy wpływ takiej suplementacji na niektóre parametry związane z adaptacją wysiłkową. Wyniki nie są jednak jednoznaczne i nie pozwalają obecnie na ustalenie skutecznej, zalecanej dawki ani potwierdzenie, że suplementacja kwasu arachidonowego zwiększa stężenie testosteronu. Większość zdrowych osób nie potrzebuje dodatkowej suplementacji tego związku.
Kwasów Omega 6 nie należy traktować wyłącznie jako substancji sprzyjających stanom zapalnym. Kwas arachidonowy jest wprawdzie prekursorem mediatorów uczestniczących w rozwoju zapalenia, ale powstają z niego również związki biorące udział w wygaszaniu i regulowaniu odpowiedzi zapalnej. Badania prowadzone z udziałem ludzi nie potwierdzają, aby zwiększone spożycie kwasów Omega 6 samo w sobie powodowało przewlekły stan zapalny.
Nie ustalono również jednej, zalecanej proporcji kwasów Omega 6 do Omega 3. Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności wskazuje, że dostępne dane są niewystarczające do określenia takiego stosunku niezależnie od całkowitego spożycia poszczególnych kwasów tłuszczowych. W praktyce większe znaczenie ma urozmaicona dieta, dostarczająca odpowiednich ilości obu grup tych związków.
Głównymi źródłami kwasu arachidonowego są produkty pochodzenia zwierzęcego. Znaleźć go można przede wszystkim w:
Orzeszki ziemne (nazywane również orzeszkami arachidowymi) nie są istotnym źródłem kwasu arachidonowego. Występuje w nich natomiast kwas arachidowy, czyli inny związek chemiczny należący do nasyconych kwasów tłuszczowych. Kwasu arachidowego nie należy więc utożsamiać z kwasem arachidonowym.
Przeciętna dieta zawierająca produkty pochodzenia zwierzęcego dostarcza kwasu arachidonowego. Dodatkowo organizm może wytwarzać go z kwasu linolowego obecnego między innymi w olejach roślinnych, nasionach i orzechach.
Kwas arachidonowy pełni w organizmie człowieka funkcje strukturalne i regulacyjne. Jest ważnym składnikiem fosfolipidów budujących błony komórkowe, w tym błony komórek układu nerwowego, układu mięśniowego i układu odpornościowego. Szczególne znaczenie ma w okresie intensywnego wzrostu i rozwoju układu nerwowego.
Po uwolnieniu z błon komórkowych kwas arachidonowy może być przekształcany w eikozanoidy, czyli biologicznie aktywne związki uczestniczące m.in. w regulacji:
Do związków powstających z kwasu arachidonowego należą prostaglandyny, prostacyklina, tromboksany, leukotrieny i lipoksyny. Poszczególne eikozanoidy mogą działać odmiennie. Niektóre nasilają reakcję zapalną, ból, gorączkę lub agregację płytek krwi. Inne natomiast rozszerzają naczynia, hamują agregację płytek albo uczestniczą w wygaszaniu zapalenia.
Prostacyklina jest wytwarzana głównie przez komórki śródbłonka naczyń krwionośnych. Rozszerza naczynia i hamuje agregację płytek krwi. Jej syntetyczna postać (epoprostenol) znajduje zastosowanie w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego.
Kwas arachidonowy jest także składnikiem błon neuronów i uczestniczy w procesach związanych z przekazywaniem sygnałów komórkowych. Nie oznacza to jednak, że jego dodatkowa suplementacja poprawia pamięć, koncentrację lub koordynację ruchową u zdrowych osób. Niezbędne są dalsze badania w tym kierunku.
Izolowany niedobór kwasu arachidonowego jest trudny do rozpoznania i u zdrowych osób występuje bardzo rzadko. Organizm może syntetyzować ten związek z dostarczanego wraz z dietą kwasu linolowego. Z tego względu mniejsze spożycie produktów stanowiących bezpośrednie źródło kwasu arachidonowego (np. w diecie wegańskiej) nie musi oznaczać jego niedoboru.
Zaburzenia przemian wielonienasyconych kwasów tłuszczowych mogą pojawiać się m.in. w przebiegu:
Niedobór niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych może objawiać się m.in. suchą skórą i jej łuszczeniem, wypadaniem włosów, pogorszeniem gojenia się ran, większą podatnością na infekcje oraz zaburzeniami wzrastania u dzieci. Są to jednak konsekwencje ogólnego niedoboru niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, a nie charakterystyczne objawy izolowanego niedoboru kwasu arachidonowego.
Kwas arachidonowy odgrywa ważną rolę w rozwoju mózgu i innych tkanek płodu oraz niemowlęcia. Nie ma jednak podstaw, aby jego niedobór bezpośrednio wskazywać jako potwierdzoną przyczynę wad cewy nerwowej, poronień, choroby Alzheimera czy choroby Parkinsona.
|
Omega 3 – olej roślinny 100% naturalny
Omega 3 od bioalgi to naturalny suplement diety, który uzupełnia codzienną dietę m.in. w mikroelementy zawarte oleju z nasion pachnotki zwyczajnej (Perilla frutescens). Stanowi przede wszystkim źródło niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT). Zobacz więcej... |
Może Cię zainteresować
