Różeniec górski

Różeniec górski (łac. Rhodiola rosea) należy do roślin leczniczych o farmakologicznie udokumentowanym działaniu adaptogennym. Surowiec z tej rośliny, czyli kłącza z korzeniami, pozyskuje się ze stanowisk naturalnych głównie w górach środkowej Syberii. Znajduje szerokie zastosowanie w medycynie alternatywnej i ziołolecznictwie. Uważa się, że wspiera zdolność organizmu do przystosowywania się do działania różnego rodzaju stresorów, zarówno fizycznych, jak i psychicznych. Z tego względu preparaty z różeńca górskiego są często stosowane w celu poprawy odporności na stres, zmniejszenia uczucia zmęczenia oraz wspomagania sprawności umysłowej i fizycznej.

Różeniec górski

Różeniec górski – charakterystyka

Różeniec górski jest rośliną zielną należącą do rodziny gruboszowatych Crassulaceae. Popularność zyskała już w tradycyjnej medycynie rosyjskiej i azjatyckiej jako środek zwiększający fizyczną i umysłową wydolność organizmu. W Polsce uprawę tej rośliny rozpoczęto w 1980 roku. W Polsce w warunkach naturalnych spotkać ją można głównie w Sudetach i Karpatach, zwłaszcza w Tatrach. Rośnie najczęściej na wilgotnych, skalistych murawach i piargach.

Głównymi związkami odpowiedzialnymi za właściwości prozdrowotne omawianej rośliny są pochodne kwasu cynamonowego i tyrozolu, a zwłaszcza:

  • rozawina;
  • rozaryna;
  • rozyna;
  • salidrozyd.

W różeńcu górskim można też wyróżnić:

  • związki fenolowe;
  • salidrozyd wraz z aglikonem p-tyrozolem, monoterpeny (rozarydynę, rozyrydol);
  • flawonoidy (rodioliny, rodioniny, rodiozyny);
  • triterpeny;
  • tricyny;
  • kwasy organiczne (kwas galusowy, chlorogenowy, hydroksycynamonowy);
  • garbniki;
  • glikozydy cyjanogenne;
  • olejek eteryczny (zawierający głównie n-dekanol, geraniol i jego pochodne).

Różeniec górski – właściwości prozdrowotne

Różeniec górski znany jest przede wszystkim ze swojego działania adaptogennego, co oznacza, że pozwala zwiększyć zdolność organizmu do przystosowywania się do zmiennych warunków środowiska. Właściwości adaptogenne wyciągów z różeńca górskiego prawdopodobnie wiążą się z ich zdolnością działania na oś podwzgórzowo-przysadkową (HPA) oraz adrenergiczny układ współczulny. Wyciągi z tej rośliny przyczyniają się do poprawy niespecyficznej odporności na stres poprzez wzrost stężenia serotoniny w podwzgórzu i śródmózgowiu, wpływ na niektóre komponenty systemu odpowiedzi komórek na stres oraz łagodzenie uwalniania peptydów opioidowych w odpowiedzi na stres, co chroni przed nagłym dodatkowym wyrzutem opioidów i katecholamin.

Udowodniono również, że różeniec górski zmniejsza zmęczenie, także to chroniczne i przewlekłe, dodaje energii oraz zwiększa koncentrację i skupienie na wykonywanym zadaniu. Bywa stosowany w okresach intensywnej pracy lub nauki, a jako że wspiera wydolność organizmu, cenią go również sportowcy i osoby aktywne fizycznie. Różeniec górski może łagodnie wspierać poprawę nastroju, ponieważ wpływa na neuroprzekaźniki (m.in. serotoninę i dopaminę). Dlatego bywa sugerowany jako wspomaganie walki ze stanami lękowymi, wahaniami nastroju i depresją, lecz nigdy nie zastąpi podstawowego leczenia (farmakoterapia, psychoterapia).

Różeniec górski – wskazania i przeciwwskazania

Podstawowymi wskazaniami do rozpoczęcia suplementacji różeńcem górskim są:

  • zmęczenie, uczucie wyczerpania, senność w ciągu dnia;
  • szybkie tempo życia, silny stres na co dzień;
  • przeżywanie stresującej, traumatycznej sytuacji;
  • przeciążenie fizyczne i/lub psychiczne;
  • aktywny tryb życia i chęć wsparcia w sposób naturalny wydolności organizmu;
  • spadek samopoczucia, wahania nastroju.

Przeciwwskazaniami są natomiast:

  • zaburzenia psychiczne wymagające profesjonalnego leczenia, chyba że lekarz zasugeruje suplementację ziołami jako uzupełnienie terapii podstawowej;
  • stosowanie leków psychotropowych, ponieważ różeniec górski może wpływać na ich działanie;
  • zaawansowane, niewyrównanie nadciśnienie tętnicze bądź inne choroby sercowo-naczyniowe.

Ostrożność powinny zachować kobiety ciężarne, ponieważ nie ma wystarczających badań potwierdzających bezpieczeństwo tej rośliny dla rozwijającego się płodu i przebiegu ciąży.



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Pawełczak A., Błaczek K., Przybył J., Kołakowska J., Węglarz Z., Charakterystyka rozwojowa i chemiczna populacji różeńca górskiego (Rhodiola rosea L.) w pierwszym roku wegetacji roślin, Polish Journal of Agronom, 16/2014.
  2. Tajer A., Rhodiola rosea L. jako przykład rośliny adaptogennej, Annales Academiae Medicae Silesiensis, 2011, 65, 4, 77-82.
  3. Brown R., Gerbarg P., Różeniec górski – złoty korzeń, Wydawnictwo Vital, Białystok 2019.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *