Tyrozyna to aminokwas białkowy endogenny. Organizm wytwarza odpowiednie jego ilości, choć można dostarczać go również wraz z dietą (wówczas mówi się o podaży produktów zawierających składniki niezbędne do wewnątrzustrojowej produkcji tyrozyny). Omawiany związek odpowiada przede wszystkim za pobudzanie organizmu i regulację metabolizmu. Jest też substratem wyjściowym do syntezy ważnych związków z grona hormonów i neuroprzekaźników.
Tyrozyna to organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C9H11NO3 i masie molowej 181,19 g/mol. Jest jednym z 20 podstawowych aminokwasów białkowych, należy przy tym do grona aminokwasów endogennych, czyli takich, które organizm może samodzielnie syntezować, pod warunkiem, że ma do tego odpowiednie substraty. Tyrozyna została odkryta przez niemieckiego chemika Justusa von Liebiga w 1846 roku, który wyizolował ją z kazeiny pochodzącej z sera. Jednym z podstawowych zaburzeń metabolizmu tyrozyny jest tyrozynemia, czyli schorzenie, w przebiegu której występuje nadmiar tyrozyny i jej metabolitów pośrednich we krwi pacjenta. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest choroba genetyczna spowodowana mutacją recesywną autosomalną. Pod względem chemicznym tyrozyna jest polarna (dzięki grupie -OH) i może tworzyć wiązania wodorowe. Dość słabo rozpuszcza się w wodzie. W białkach często uczestniczy w aktywnych centrach enzymów oraz w przekazywaniu sygnałów.
Bogatym źródłem tyrozyny są przede wszystkim:
Ponieważ tyrozyna produkowana jest przez organizm z fenyloalaniny, można ją dostarczyć również jako substrat do produkcji tyrozyny. Wykazano, że ponad 70% fenyloalaniny jest przekształcane w procesie hydroksylacji w komórkach wątrobowych (hepatocytach) w tyrozynę. Źródłami pokarmowymi bogatymi w fenyloalaninę są m.in. jaja, mięso, mleko, słonecznik, soczewica, kabanosy, sery, orzechy arachidowe, len oraz migdały. Szacuje się przy tym, że dorosły człowiek do prawidłowego funkcjonowania swojego organizmu powinien dostarczać wraz z dietą około 33 mg tyrozyny oraz fenyloalaniny na każdy kilogram masy ciała.
Tyrozyna pełni niezmiernie istotną rolę w organizmie każdego człowieka, jest prekursorem neurotransmiterów i hormonów. W neuronach dopaminowych mózgu tyrozyna jest przekształcana pod wpływem hydroksylazy tyrozynowej do L-DOPA, z której następnie syntetyzowana jest dopamina. Dopamina może w dalszej kolejności ulegać przemianom do noradrenaliny i adrenaliny, a wszystkie wymienione związki należą do grona katecholamin i niezbędne są do prawidłowego funkcjonowania organizmu w celu zachowania homeostazy. Zwłaszcza w sytuacjach stresogennych oraz w sytuacjach narażenia na niebezpieczeństwo, ponieważ pobudzają organizm do działania i dodają mu sił.
Warto też podkreślić, że tyrozyna jest istotną częścią hormonów tarczycy, a jej niedobór może zwiększać ryzyko niedoczynności tarczycy. Hormony tarczycy odpowiadają za metabolizm, tempo spalania energii, temperaturę ciała, ogólny rozwój organizmu. Tak naprawdę oddziałują na wszystkie układy organizmu i niemal wszystkie jego narządy wewnętrzne.
Tyrozyna jest aminokwasem wpływającym na właściwości chemiczne i funkcje biologiczne wielu białek i enzymów. Produkty hydroksylacji pierścienia tyrozyny, np. 3,4-DOPA oraz inne pochodne, będące w organizmach żywych markerem reaktywnych związków azotowych są szeroko badane w celu wyjaśnienia przyczyn powstawania takich chorób jak choroba Parkinsona. Aktualnie tyrozyna jest materiałem wyjściowym do produkcji m.in.:
Ma więc znaczenie w przemyśle farmaceutycznym. Z kolei w fenyloketonurii organizm nie może przekształcać fenyloalaniny w tyrozynę, w efekcie czego tyrozyna staje się aminokwasem warunkowo niezbędnym i musi być dostarczana w diecie. Suplementacja tyrozyny może mieć znaczenie w niektórych stanach chorobowych, takich jak chroniczny stres, wypalenie zawodowe, zespół przewlekłego zmęczenia czy zaburzenia koncentracji.
|
Kolagen do picia
Kolagen do picia w proszku to naturalny suplement diety o smaku porzeczkowym. Opatentowana formuła Peptiplus sprawia, że biodostępność w organizmie jest na bardzo wysokim poziomie. Zobacz więcej... |
Może Cię zainteresować
