Ospałość

Ospałość to inaczej patologiczna senność, czyli ciągła lub częsta subiektywna potrzeba snu. Towarzyszą temu objawy, takie jak brak energii do działania, poczucie zmęczenia, apatyczność. Problem ten może mieć podłoże fizjologiczne lub patologiczne. Jeśli jednak utrzymuje się dłuższy czas, ma tendencję do nawracania lub towarzyszą temu niepokojące dolegliwości, należy skonsultować się z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej.

Ospałość

Ospałość (zgodnie z jedną z definicji) to nadmierne odczuwanie uporczywej senności, przebiegające często z osłabieniem, brakiem energii i brakiem motywacji do działania. Może pojawić się u osoby w każdym wieku, bez względu na płeć czy pozycję społeczną. Może też mieć podłoże zarówno patologiczne, jak i fizjologiczne. Jeśli jest przewlekła lub ma tendencję do nawracania, znacząco uprzykrza człowiekowi życie – zarówno w sferze prywatnej, jak i zawodowej. Ospałość to stan, który można opisać jako ciągłe uczucie senności, nawet jeśli teoretycznie powinno się być wypoczętym. To coś więcej niż zwykłe zmęczenie po nieprzespanej nocy, dlatego oba pojęcia warto różnicować diagnostycznie.

Charakterystyczne cechy ospałości, które mogą jednocześnie występować, to:

• problemy z koncentracją i pamięcią, trudności z podejmowaniem decyzji;
• częste ziewanie, trudności z utrzymaniem równowagi;
• wolniejsze poruszanie się, mniej skoordynowane ruchy;
• brak motywacji i chęci do działania;
• wrażenie przygaszonego, apatycznego człowieka.

Osoba ospała może też zgłaszać objawy somatyczne takie jak szumy uszne, bóle głowy, problemy trawienne, sztywność mięśni czy brak apetytu.

Ospałość – przyczyny

Przyczyny ospałości o podłożu patologicznym to najczęściej:

• anemia, niedożywienie, niedobory pokarmowe (zwykle dotyczące żelaza, kwasu foliowego oraz witaminy B12);
• cukrzyca i hipoglikemia, szczególnie nieleczona lub leczona w nieprawidłowy sposób;
• choroby tarczycy – w szczególności niedoczynność tarczycy i choroba Hashimoto;
• choroby nerek i wątroby – zaburzenia filtracji i detoksykacji standardowo wpływają na ogólne samopoczucie;
• niewydolność mięśnia sercowego – zmniejszony przepływ krwi do mózgu i mięśni może powodować senność, ponieważ dochodzi wówczas do niedotlenienia ważnych narządów wewnętrznych;
• przewlekłe stany zapalne toczące się w organizmie;
• zespół przewlekłego zmęczenia (uczucie chronicznego zmęczenia, wyczerpania i ospałości przez co najmniej 6 tygodni);
• stwardnienie rozsiane, polineuropatie, dystrofie mięśniowe;
• depresja – ospałość to jeden z głównych objawów, często towarzyszy jej brak motywacji i spadek nastroju;
• choroby nowotworowe, zarówno przed rozpoczęciem leczenia, jak i w trakcie np. chemioterapii czy radioterapii.

Ospałość może jednak pojawiać się także przy czynnikach fizjologicznych, takich jak ciąża czy miesiączka w przypadku kobiet, co wiąże się ze zmianami hormonalnymi w kobiecym organizmie. W przypadku ciąży ospałość występuje zwłaszcza w pierwszym trymestrze. Inne fizjologiczne czynniki ryzyka ospałości to: przewlekły niedobór snu, silny stres w życiu codziennym, zwłaszcza przy braku radzenia sobie z nim, silne emocje na co dzień, życie w biegu, wypalenie zawodowe.

Domowe sposoby na ospałość

Domowe sposoby na ospałość są skuteczne i bezpieczne. Dlatego można po nie sięgać, aby odnaleźć, co jest najskuteczniejsze w przypadku danej osoby. Można sięgnąć po metody pobudzające, takie jak:

• ciepła woda z cytryną i miodem – najlepiej wypita rano na czczo, ponieważ pobudza trawienie i dodaje energii;
• zielona herbata – zawiera polifenole i niewielką ilość kofeiny, działa łagodnie pobudzająco;
• smoothie z banana, pomarańczy i siemienia lnianego – naturalna bomba witaminowa;
• smoothie z dodatkiem alg takich jak Spirulina i Chlorella – intensywnie odżywiają organizm od środka oraz mają właściwości detoksykujące, podobnie jak młody jęczmień.

Alternatywą są ruch i metody aktywujące ciało od strony fizycznej, takie jak:

• poranny spacer lub lekka gimnastyka – dotlenia mózg i poprawia krążenie;
• prysznic zmiennocieplny (2 minuty polewania ciała ciepłą wodą oraz minuta polewania ciała zimną wodą, naprzemiennie przez 3-4 cykle, kończąc wodą zimną) – działa jak naturalny „reset” dla układu nerwowego;
• ćwiczenia jogi lub rozciąganie – pomagają rozluźnić napięte mięśnie i poprawić przepływ energii.

Dużą popularnością cieszą się też:

• aromaterapia i zioła – inhalacje z dodatkiem olejku geranium, olejku mandarynkowego lub olejku cynamonowego;
• napary z żeń-szenia, miłorzębu japońskiego lub rozmarynu;
• melisa lub chmiel – jeśli ospałość wynika z niedoboru snu, zioła te pomogą się wyciszyć przed snem;
• modyfikacja diety – zwłaszcza produkty bogate w magnez i witaminy z grupy B, unikanie cukrów prostych, spożywanie posiłków regularnie o stałych porach.

Jeśli odczuwamy ospałość w ciągu pracy lub wykonywanego zadania, warto robić sobie krótką przerwę co 60–90 minut. Wystarczy nawet 5 minut, aby „odświeżyć” mózg. W tym czasie można zmienić otoczenie, wyjść na spacer, wykonać kilka ćwiczeń pobudzających. Skutecznie działa również muzyka energetyzująca. Jeśli pomimo tego ospałość nie przemija, należy udać się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, celem wykonania badań krwi.