Chrom

Chrom (Cr) to pierwiastek odkryty w roku 1797 przez Louisa Nicolasa Vauquelina. Występuje powszechnie w skorupie ziemskiej, jak również w niektórych produktach spożywczych spożywanych przez człowieka, przez co znaleźć go można również w organizmach ludzkich. Chrom jest obecny w centrach aktywnych wielu enzymów i tym samym stanowi niezbędny do życia mikroelement. Jednak w nadmiernych ilościach wykazuje właściwości toksyczne.

Chrom

Chrom – charakterystyka

Chrom to metal o masie atomowej około 52 u. Wykazuje właściwości antykorozyjne, w związku z czym często jest wykorzystywany w przemyśle do ochrony innych metali, jako zewnętrzna warstwa ochronna. Ulega pasywacji pod wpływem kwasów utleniających. Pokrywa się wówczas tlenkiem chromu (III). Nazwa chromu (Cr) wywodzi się z greki i oznacza barwę (chroma), co stanowić może nawiązanie do jego wielobarwnych minerałów (np. krokoit, chromit). Chrom może występować na różnych stopniach utlenienia, ale najczęściej spotykane to Cr(III) i Cr(VI). Wszystkie jego naturalne związki zawierają chrom na III stopniu utlenienia, natomiast pochodne kwasu chromowego (VI) są produktem przemysłowym o szeroko opisywanym działaniu toksycznym. Ekspozycja na chrom (VI) kwalifikowana jest jako zawodowy czynnik ryzyka, ponieważ pierwiastek ten ma potwierdzone działanie rakotwórcze.

Źródła chromu w diecie

Chrom znaleźć można w niewielkich, odpowiednich dla podtrzymania zdrowia ilościach, w różnych produktach spożywczych. Jego najlepszymi źródłami są produkty pełnoziarniste (pieczywo razowe, brązowy ryż, kasze), warzywa takie jak brokuły, pomidory, szpinak, zielony groszek, owoce takie jak jabłka, pomarańcze, banany, a także mięso, ryby i owoce morza. Pewne ilości chromu znajdziemy ponadto w nabiale (zwłaszcza sery), jajkach oraz drożdżach piwnych.

Wpływ chromu na organizm człowieka

Chrom jest ważnym mikroelementem w organizmie każdego człowieka. Odpowiada między innymi za:

  • metabolizm glukozy – chrom zwiększa działanie insuliny, wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu cukru we krwi;
  • procesy przemiany białek i tłuszczów – bierze udział w procesach metabolicznych, wspomaga wykorzystanie energii z pożywienia;
  • prawidłowe działanie układu immunologicznego – bierze udział w procesach antyoksydacyjnych i wspiera odporność organizmu;
  • regulację cholesterolu – pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu lipidów, co zmniejsza ryzyko miażdżycy;
  • kontrolę apetytusuplementy diety z chromem bywają stosowane jako wsparcie w odchudzaniu, ponieważ mogą zmniejszać ochotę na słodycze.

Najczęstszymi konsekwencjami niedoboru chromu są wahania poziomu glukozy we krwi, co zwiększa ryzyko insulinooporności, a także zwiększona ochota na słodycze i trudności w kontroli apetytu. Przy stanach długotrwałego niedoboru obserwuje się także podwyższony poziom cholesterolu i triglicerydów we krwi, co jest czynnikiem ryzyka licznych chorób cywilizacyjnych.

Z kolei nadmiar chromu w organizmie człowieka może uszkadzać narządy wewnętrzne, zwłaszcza nerki i wątrobę. Charakterystyczne mogą być też objawy gastroenterologiczne takie jak bóle brzucha czy nudności. Przy długotrwałej ekspozycji na nadmierne ilości chromu dojść może do zaburzeń neurologicznych. Chrom w formie sześciowartościowej (Cr(VI)) jest toksyczny i rakotwórczy.



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Eichstaedt I., Księga pierwiastków, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973.
  2. Weller M., Overton T., Rourke J., Armstrong F., Chemia nieorganiczna, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2024.

Może Cię zainteresować

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *