Chrom

Chrom (Cr) to pierwiastek odkryty w roku 1797 przez Louisa Nicolasa Vauquelina. Występuje powszechnie w skorupie ziemskiej, jak również w niektórych produktach spożywczych spożywanych przez człowieka, przez co znaleźć go można również w organizmach ludzkich. Chrom jest obecny w centrach aktywnych wielu enzymów i tym samym stanowi niezbędny do życia mikroelement. Jednak w nadmiernych ilościach wykazuje właściwości toksyczne.

Chrom

Chrom – charakterystyka

Chrom to metal o masie atomowej około 52 u. Wykazuje właściwości antykorozyjne, w związku z czym często jest wykorzystywany w przemyśle do ochrony innych metali, jako zewnętrzna warstwa ochronna. Ulega pasywacji pod wpływem kwasów utleniających. Pokrywa się wówczas tlenkiem chromu (III). Nazwa chromu (Cr) wywodzi się z greki i oznacza barwę (chroma), co stanowić może nawiązanie do jego wielobarwnych minerałów (np. krokoit, chromit). Chrom może występować na różnych stopniach utlenienia, ale najczęściej spotykane to Cr(III) i Cr(VI). Wszystkie jego naturalne związki zawierają chrom na III stopniu utlenienia, natomiast pochodne kwasu chromowego (VI) są produktem przemysłowym o szeroko opisywanym działaniu toksycznym. Ekspozycja na chrom (VI) kwalifikowana jest jako zawodowy czynnik ryzyka, ponieważ pierwiastek ten ma potwierdzone działanie rakotwórcze.

Źródła chromu w diecie

Chrom znaleźć można w niewielkich, odpowiednich dla podtrzymania zdrowia ilościach, w różnych produktach spożywczych. Jego najlepszymi źródłami są produkty pełnoziarniste (pieczywo razowe, brązowy ryż, kasze), warzywa takie jak brokuły, pomidory, szpinak, zielony groszek, owoce takie jak jabłka, pomarańcze, banany, a także mięso, ryby i owoce morza. Pewne ilości chromu znajdziemy ponadto w nabiale (zwłaszcza sery), jajkach oraz drożdżach piwnych.

Wpływ chromu na organizm człowieka

Chrom jest ważnym mikroelementem w organizmie każdego człowieka. Odpowiada między innymi za:

  • metabolizm glukozy – chrom zwiększa działanie insuliny, wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu cukru we krwi;
  • procesy przemiany białek i tłuszczów – bierze udział w procesach metabolicznych, wspomaga wykorzystanie energii z pożywienia;
  • prawidłowe działanie układu immunologicznego – bierze udział w procesach antyoksydacyjnych i wspiera odporność organizmu;
  • regulację cholesterolu – pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu lipidów, co zmniejsza ryzyko miażdżycy;
  • kontrolę apetytusuplementy diety z chromem bywają stosowane jako wsparcie w odchudzaniu, ponieważ mogą zmniejszać ochotę na słodycze.

Najczęstszymi konsekwencjami niedoboru chromu są wahania poziomu glukozy we krwi, co zwiększa ryzyko insulinooporności, a także zwiększona ochota na słodycze i trudności w kontroli apetytu. Przy stanach długotrwałego niedoboru obserwuje się także podwyższony poziom cholesterolu i triglicerydów we krwi, co jest czynnikiem ryzyka licznych chorób cywilizacyjnych.

Z kolei nadmiar chromu w organizmie człowieka może uszkadzać narządy wewnętrzne, zwłaszcza nerki i wątrobę. Charakterystyczne mogą być też objawy gastroenterologiczne takie jak bóle brzucha czy nudności. Przy długotrwałej ekspozycji na nadmierne ilości chromu dojść może do zaburzeń neurologicznych. Chrom w formie sześciowartościowej (Cr(VI)) jest toksyczny i rakotwórczy.



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Eichstaedt I., Księga pierwiastków, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973.
  2. Weller M., Overton T., Rourke J., Armstrong F., Chemia nieorganiczna, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2024.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *