Ból zatok

Ból zatok bywa potocznie utożsamiany z zapaleniem zatok, co wynika z faktu, że stan zapalny rzeczywiście jest najczęstszą przyczyną dolegliwości tej okolicy. Problem opiera się na subiektywnym odczuwaniu nieprzyjemnego dyskomfortu, ucisku lub pulsowania w okolicy zatok przynosowych, co może przyjmować charakter ostry lub przewlekły. Diagnostyką i leczeniem bólu zatok najczęściej zajmuje się lekarz otorynolaryngolog.

Ból zatok – przyczyny

Zdecydowanie najczęstszą przyczyną bólu zatok są infekcje wirusowe (wirusy grypy, rinowirusy), infekcje bakteryjne (często nieleczona lub źle leczona infekcja wirusowa ulega nadkażeniu bakteryjnemu) oraz infekcje grzybicze (rzadziej, choć zdarza się to częściej u osób z osłabioną odpornością). Ból zatok może też pojawić się w przebiegu chorób alergicznych, a szczególnym zagrożeniem są alergie wziewne, czyli na pyłki, na roztocza kurzu domowego bądź na sierść zwierząt. Inne możliwe przyczyny, uwzględniane w diagnostyce, to:

• polipy nosa lub polipy zatok przynosowych, czyli patologiczne narośla na błonach śluzowych tej okolicy, których obecność może blokować drożność nosa i zatok, zwiększając ryzyko infekcji i bólu;
• zmiany anatomiczne, np. skrzywiona przegroda nosowa;
• czynniki środowiskowe, takie jak częsta lub długotrwała ekspozycja na zanieczyszczenia, kurz, pyły, chemikalia w miejscu pracy, a najczęściej na dym papierosowy (palenie bierne jest tak samo niebezpieczne dla zatok, jak palenie czynne);
• suchość powietrza, przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach.

Bóle zatok mogą też towarzyszyć innym chorobom przewlekłym, takim jak migreny, bóle głowy innego pochodzenia bądź choroby układu oddechowego (w tym przewlekła obturacyjna choroba płuc, rozedma płuc, rozstrzenie oskrzeli, astma oskrzelowa). Najczęściej w diagnostyce przyczyn bólu zatok pomocy szuka się u lekarza otorynolaryngologa, choć w razie konieczności przekieruje on do innego specjalisty, np. lekarza pulmonologa (w przypadku chorób układu oddechowego) lub lekarza chirurga (przy konieczności wykonania drobnego zabiegu w obrębie zatok i nosa).

Ból zatok – objawy

Obraz kliniczny bólu zatok może być różny, w zależności od:

• ogólnego stanu zdrowia pacjenta;
• przyczyn bólu zatok;
• długości trwania problemu;
• podejmowanych dotychczas metod leczenia.

Oczywiście kluczowym i stałym symptomem jest ból, który może być zarówno ostry, kłujący, a nawet promieniujący do oka, jak i tępy, rozlany. Może także obejmować tylko jedną zatokę lub obydwie jednocześnie. Często ma charakter pulsujący, zwłaszcza przy wykonywaniu czynności wymagających przyjęcia pozycji z głową w dół. Dolegliwości bólowe lokalizują się po jednej lub po obu stronach nosa, lecz często także obejmują sam nos, policzki, skronie i/lub czoło.

Przy bólu zatok bardzo często pacjenci doświadczają:

• bólu głowy;
• zaburzeń węchu i smaku (częściej węchu, choć zmysły te są ze sobą ściśle powiązane);
• wypływania z nosa gęstej wydzieliny, niekiedy ropnej (przy infekcjach bakteryjnych);
• uczucia zatkanego nosa i niedrożności jednej dziurki nosa.

Jeśli przyczyny są infekcyjne, w obrazie klinicznym zauważyć można gorączkę, dreszcze, ogólne złe samopoczucie, osłabienie. Jeśli natomiast ból zatok wynika z alergii, występować może łzawienie oczu, wodnisty katar czy częste kichanie. Na podstawie wywiadu i oceny objawów lekarz często może skutecznie zawęzić obszar poszukiwań przyczyn problemu.

Diagnostyka bólu zatok

Diagnostyka bólu zatok powinna rozpocząć się od przeprowadzenia z pacjentem szczegółowego wywiadu zdrowotnego. Powinny w jego przebiegu paść pytania odnośnie bólu wokół nosa, czoła, policzków, zatok szczękowych, jak i o czas trwania i nasilenie bólu, obecność innych objawów, takich jak katar, gorączka, osłabienie, uczucie zatkania nosa, ewentualne czynniki ryzyka, np. alergie, nawracające infekcje, wcześniejsze urazy. Następnie lekarz może przejść do badania fizykalnego, na które składa się ocena nosa, palpacja zatok, oględziny gardła. Często posługuje się przy tym wziernikiem i źródłem światła.

Jeśli jest to konieczne, lekarz zleca dokładniejsze badania, przede wszystkim RTG zatok lub tomografię komputerową. Diagnostyka może być też poszerzona o wymaz z nosa lub zatok (zwłaszcza przy podejrzeniu infekcji bakteryjnej, by skutecznie dobrać antybiotyk) oraz o testy alergiczne, badania krwi lub endoskopię zatok. Zwłaszcza endoskopia umożliwia bezpośredni wgląd do jamy nosowej i zatok, ocenę obrzęku, polipów, nacieków.

Ból zatok – leczenie

Jeśli tylko jest to możliwe, podejmuje się leczenie przyczynowe bólu zatok. Dlatego też przy alergiach wdraża się unikanie alergenów lub odczulanie (które może trwać 3-5 lat, ale daje dobry efekt uodpornienia organizmu na alergen), przy infekcjach bakteryjnych pacjent otrzymuje starannie dobrane antybiotyki, natomiast przy polipach nosa i zatok może być konieczne leczenie chirurgiczne, czyli ich operacyjne usunięcie. Plan terapii dobierany jest zawsze indywidualnie do pacjenta, na podstawie wyników zleconych badań oraz występujących objawów. W warunkach domowych należy dbać o dobre nawodnienie organizmu, inhalacje parą wodną z dodatkiem olejków eterycznych, zdrową dietę, unikanie palenia i przebywania w zanieczyszczeniach. Są to działania ukierunkowane na zmniejszanie występujących objawów.

Olej z czarnuszki Czarnuszka to wszechstronny, naturalny produkt o potwierdzonym, niezwykle szerokim działaniu. Wykazuje właściwości m.in. antyseptyczne, antywirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwalergiczne ... Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.
2. . Viktor, S. Linke, C. Dahlmann, Otorynolaryngologia. Seria Crash Course, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2009.