Proteiny

Proteiny (inaczej: białka) to wielkocząsteczkowe związki organiczne zbudowane z aminokwasów, pełniące wiele istotnych funkcji w organizmie człowieka. Stanowią podstawowy materiał budulcowy tkanek, uczestniczą w reakcjach enzymatycznych, transporcie substancji oraz regulacji procesów fizjologicznych. Dostarczamy je wraz z dietą, a w określonych sytuacjach również w postaci suplementów diety. Proteiny wykorzystuje się także w kosmetologii, m.in. jako składniki preparatów pielęgnacyjnych do skóry i włosów.

Proteiny – czym są?

Wszystkie organizmy żywe zawierają białko, przy czym każdy organizm wytwarza własne białka. Mianem białek określamy wielkocząsteczkowe biopolimery o masie cząsteczkowej od około 10 tysięcy Da nawet do kilku milionów Da. Składają się z aminokwasów połączonych ze sobą wiązaniami peptydowymi. Organizmy roślinne mogą samodzielnie wytwarzać aminokwasy ze związków nieorganicznych (wówczas azot mineralny przekształcany jest w organiczny), natomiast organizmy zwierzęce muszą przyjmować gotowe aminokwasy wraz z pożywieniem.

Pod względem budowy zsyntetyzowany w komórce łańcuch białkowy przypomina unoszącą się swobodnie w roztworze „nitkę”, która może przyjąć dowolny kształt (w biofizyce nazywa się to kłębkiem statystycznym). Jednak mimo takiej możliwości przeważnie ulega ona procesowi tzw. zwijania białka, tworząc mniej lub bardziej sztywną strukturę przestrzenną. Może być I-rzędowa, II-rzędowa, III-rzędowa lub IV-rzędowa. Najczęściej w składzie pierwiastkowym białek wyróżniamy następujące składniki mineralne:

• węgiel;
• tlen;
• azot;
• wodór;
• siarka;
• fosfor.

Proteiny – cechy charakterystyczne

Proteiny mają pewne cechy charakterystyczne, do których zaliczamy m.in.:

• uleganie denaturacji (nieodwracalnemu zniszczeniu poprzez ścięcie) w wysokich temperaturach;
• z reguły dobrą rozpuszczalność w wodzie oraz zdolność wiązania cząsteczek wody;
• uczestnictwo w transporcie wielu małych cząsteczek i jonów;
• budowa aminokwasowa.

Proteiny można podzielić na 2 grupy:

• proteiny proste – zbudowane są wyłącznie z aminokwasów, a przykłady to: gluteliny, albuminy, protaminy, histony;
• proteiny złożone – zbudowane nie tylko z aminokwasów, ale także innych związków chemicznych. Przykłady to: fosfoproteiny (zawierają około 1% fosforu), lipoproteiny (zawierają kwasy tłuszczowe), glikoproteiny (zawierają węglowodany).

Białka mogą być też pełnowartościowe (dobrze przyswajalne i wykorzystywane przez organizm w pełni, głównie są to białka zwierzęce) oraz niepełnowartościowe (niewykorzystywane w całości przez organizm, głównie są to białka roślinne).

Proteiny – funkcje w organizmie człowieka

Proteiny w organizmie każdego człowieka pełnią:

• funkcje budulcowe – budują mięśnie, skórę, włosy, paznokcie oraz inne tkanki i narządy wewnętrzne. Są też kluczowe w procesie gojenia się ran i tworzenia blizn;
• funkcje enzymatyczne – enzymy przyspieszają reakcje chemiczne zachodzące w organizmie, niezbędne do przeżycia;
• funkcje transportowe – białka przenoszą różne substancje, np. hemoglobina transportuje tlen we krwi;
• funkcje regulacyjne – niektóre hormony i inne substancje regulujące procesy organizmu są białkami;
• funkcje odpornościowe – przeciwciała pomagają organizmowi rozpoznawać i zwalczać drobnoustroje;
• funkcje ruchowe – białka takie jak aktyna i miozyna umożliwiają skurcz mięśni i ruch;
• funkcje magazynujące – niektóre białka przechowują substancje potrzebne organizmowi, np. żelazo;
• funkcje energetyczne – w sytuacji niedoboru innych źródeł energii białka mogą być wykorzystywane do jej produkcji, choć w mniejszym stopniu niż tłuszcze czy węglowodany.

Ważne, by każdego dnia dostarczać organizmowi odpowiednich ilości białek, najlepiej pełnowartościowych. Ich dobrym źródłem jest mięso, ryby i owoce morza, nabiał oraz jajka. Spośród źródeł roślinnych na szczególną uwagę zasługują warzywa strączkowe oraz Spirulina. Ta alga niebiesko-zielona wyróżnia się wysoką zawartością białka, a także obecnością witamin, składników mineralnych i innych związków bioaktywnych. Może stanowić uzupełnienie codziennej diety, szczególnie u osób poszukujących roślinnych źródeł składników odżywczych. Alga Spirulina jest dostępna m.in. w postaci tabletek i proszku, co ułatwia dopasowanie sposobu suplementacji do indywidualnych preferencji. Wybierając produkt, warto zwrócić uwagę na jego skład, pochodzenie surowca oraz jakość i kontrolę procesu produkcji. Należy jednak pamiętać, że suplement diety nie zastępuje zróżnicowanego jadłospisu ani nie powinien stanowić jedynego źródła białka.

	Spirulina w proszku 100% naturalna Spirulina w proszku od bioalgi to sproszkowana, 100% alga Spirulina platensis. Doświadczenie i wieloletnie badania sprawiły, że otrzymany produkt jest nie tylko w pełni naturalny, ale również wysokiej jakości i zawiera wysokie stężenie składników odżywczy Zobacz więcej...
	Spirulina w tabletkach 100% naturalna Spirulina platensis, którą Państwu oferujemy to 100% naturalna, słodkowodna alga o wysokiej zawartości składników odżywczych. Codziennie spożywana dostarcza organizmowi niezbędne substancje wpływające na sprawne funkcjonowanie układów w ciele człowieka. Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Gajda R., Ambrozik-Haba J., Serek P., Styczyńska M., Żywieniowe znaczenie koncentratu białek serwatkowych (WPC 80) w terapii niedożywienia, sarkopenii i zespołu kruchości wśród osób starszych, Wrocław 2024.
2. Chrzanowska J., Dąbrowska A., Nowak M., Znaczenie i wykorzystanie białkowych składników serwatki, Nauki Inżynierskie i Technologie, 39/2023.
3. https://www.umw.edu.pl/sites/default/files/2023-02/Bialka.pdf.