Kiszone warzywa to naturalnie fermentowane produkty roślinne, które od wieków stanowią ważny element tradycyjnej diety. Proces kiszenia polega na fermentacji mlekowej zachodzącej z udziałem bakterii kwasu mlekowego w odpowiednio przygotowanej solance. Dzięki temu warzywa nie tylko zyskują charakterystyczny smak i aromat, ale również stają się źródłem cennych związków wspierających funkcjonowanie organizmu. Współczesne badania wskazują, że regularne spożywanie kiszonek może korzystnie wpływać na mikroflorę jelitową, odporność organizmu oraz pracę układu pokarmowego. Kiszonki dostarczają naturalnych probiotyków, enzymów oraz witamin, w tym przede wszystkim witaminy C i witamin z grupy B. Warto podkreślić, że fermentacja może poprawiać także biodostępność części składników odżywczych obecnych w warzywach. Z tego względu kiszone warzywa są często polecane jako wartościowy element zdrowej, zrównoważonej diety. Coraz większe zainteresowanie nimi wynika również z rosnącej świadomości znaczenia jelit dla odporności, metabolizmu i ogólnego samopoczucia. Do najpopularniejszych kiszonek należą m.in. ogórki kiszone, kapusta kiszona, buraki czy kimchi. Produkty te można bez problemu przygotować samodzielnie w domu, wykorzystując naturalne składniki i tradycyjne metody fermentacji. Odpowiednio skomponowana dieta bogata w naturalne produkty fermentowane może stanowić bardzo wartościowe wsparcie codziennego odżywiania i zdrowego stylu życia.

Jakie warzywa można kisić?
W kuchni polskiej oczywiście największą popularnością cieszą się kiszone ogórki, kiszona kapusta oraz kiszone buraki, jednak równie dobrze kisić można inne warzywa. Klasycznymi przykładami są między innymi:
- cukinia;
- kalafior;
- seler;
- brukselka;
- rzodkiewka;
- pomidory;
- marchew;
- czosnek.
Jeszcze inną opcję stanowi kiszenie w jednym słoiku różnych warzyw, przyrządzając tym samym tzw. sałatki warzywne. Przykładem jest sałatka z kapusty pekińskiej, rzodkiewki i marchewki, jak również kiszona sałatka z ogórków, papryki i cebuli.
Kiszenie warzyw – na czym polega?
Kiszenie warzyw (ale i owoców) jest jednym z najstarszych sposobów utrwalania żywności przeznaczonej do spożycia. Polega na naturalnej fermentacji mlekowej przeprowadzanej przez bakterie mlekowe bez udziału powietrza. Cukry proste znajdujące się w warzywach rozkładają się na kwas mlekowy będący dobrym konserwantem hamującym rozwój bakterii gnilnych. Jednak należy pamiętać, że podstawową czynnością tego procesu jest eliminacja powietrza z kiszonych produktów, ponieważ jest to proces beztlenowy. W innym razie warzywa po prostu się zepsują.
Przykładowy przepis na kiszonki może dotyczyć klasycznych ogórków. Wystarczy przygotować następujące składniki:
- mniejsze ogórki gruntowe;
- czosnek;
- koper z łodygą;
- korzeń świeżego chrzanu;
- sól kamienna do przetworów;
- wyparzone, czyste i suche słoiki z wieczkami o pojemności 1 l.
Ogórki myjemy i układamy w słoiku pionowo, tak, by znajdowały się ściśle obok siebie. Po zalaniu wodą żaden ogórek nie powinien wypłynąć na zewnątrz. Do każdego słoja wkładamy również 2-3 ząbki czosnku, kawałek chrzanu i gałązkę kopru. Następnie przygotowujemy zalewę (potrzeba około 0,5 litra zalewy na 1 litrowy słoik). W tym celu zagotowujemy odpowiednią do liczby słoików porcję wody, wsypujemy sól do przetworów w ilości 1 kopiata łyżka soli na 1 litr wody i mieszamy. Wrzącą zalewę wlewamy do słoików, musi ona całkowicie przykrywać zawartość. Od razu zakręcamy i pozostawiamy 12 godzin pod przykryciem ścierką kuchenną lub ręcznikiem. Po tym czasie słoiki wynosimy do ciemnego miejsca, np. do piwnicy, na kilka miesięcy.
Zobacz również: Sok z kiszonek.
Kiszone warzywa – właściwości prozdrowotne
Kiszone warzywa są lekkostrawne i łatwo przyswajalne, a co najważniejsze, zawierają żywe kultury bakterii wytwarzające kwas mlekowy, korzystnie działające na układ pokarmowy i mikroflorę jelitową oraz układ immunologiczny. Skutecznie stymulują ciągłą odnowę flory bakteryjnej jelit zniszczonej antybiotykoterapią lub niezdrową, mało zbilansowaną dietą i stresem.
Od dawna uważa się, że kiszone warzywa spożywane systematycznie są kluczem odporności organizmu, ponieważ obniżają ryzyko wystąpienia chorób cywilizacyjnych, zwiększają przyswajalność wapnia i żelaza, a także zapewniają długotrwałe uczucie sytości. Mają (poza szczepami bakterii probiotycznych) bardzo wysoki poziom witamin z grupy B (witaminę B1, witaminę B2, witaminę B3) oraz witaminy C, która wzmacnia i uelastycznia naczynia krwionośne. Innymi składnikami są: witamina A, witamina E, witamina K, które neutralizują wolne rodniki, mają dobroczynny wpływ na czynniki krzepnięcia krwi oraz są silnymi antyoksydantami.
Kiszone warzywa – przeciwwskazania
Mimo swoich dobroczynnych właściwości, nie zawsze kiszone warzywa są polecane. Nie powinny po nie sięgać osoby z nadciśnieniem tętniczym i chorobami nerek, głównie przez wzgląd na wysoką zawartość soli. Nadmierna ilość kiszonek w diecie może też nasilać chorobę refluksową przełyku i chorobę wrzodową żołądka. Kiszonki mogą powodować wzdęcia, gazy i dyskomfort u niektórych osób, zwłaszcza z zespołem jelita drażliwego. Ponadto są to produkty bogate w histaminę i mogą wywoływać bóle głowy, wysypki oraz problemy trawienne u osób z alergią na histaminę.
Polecane produkty:
|
Spirulina i chlorella
Spirulina i chlorella wspomaga oczyszczanie organizmu z toksyn, w tym również z metali ciężkich. Ponadto wspiera budowanie naturalnej odporności, odmładzanie organizmu, pomaga w likwidacji zaparć, przyspiesza metabolizm i regenerację uszkodzonych tkanek Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Kapuścińska M., Kiszone warzywa kluczem odporności człowieka, Olsztyn 2022.
- Kiszę, bo lubię, czyli z Górnoprośniańskiego ogródka. Sternalice 2022.
- https://www.kwestiasmaku.com/przepis/kiszone-ogorki.




