Przeciwutleniacze

Przeciwutleniacze (inaczej: antyoksydanty) to naturalne związki chemiczne występujące w wielu produktach spożywczych, zwłaszcza w owocach i warzywach. Dostarczane do organizmu wraz z codzienną dietą pomagają neutralizować nadmiar wolnych rodników tlenowych, ograniczając stres oksydacyjny. Nadmierna ilość wolnych rodników sprzyja uszkodzeniom komórek i jest uznawana za jeden z czynników zwiększających ryzyko rozwoju wielu chorób cywilizacyjnych, takich jak miażdżyca, cukrzyca czy nowotwory.

Przeciwutleniacze – charakterystyka

Przeciwutleniacze to naturalne związki chemiczne, które pomagają chronić komórki organizmu przed szkodliwym działaniem wolnych rodników, czyli niestabilnych cząsteczek powstających naturalnie podczas procesów metabolicznych oraz pod wpływem czynników zewnętrznych, takich jak:

• promieniowanie UV;
• zanieczyszczenie powietrza;
• dym tytoniowy.

Warto wiedzieć, że zjawiska utleniania wewnątrzkomórkowego występują również w komórkach organizmu ludzkiego. Reakcje utleniania i redukcji (redoks) zachodzące w komórkach człowieka są naturalnymi zjawiskami, ponieważ stanowią one element procesu oddychania, podczas którego zachodzi biologiczne spalanie.

W wyniku biologicznego spalania powstaje energia kluczowa do zapewnienia podstawowej działalności życiowej komórki. W procesie biologicznego spalania są równocześnie wytwarzane bardzo aktywne chemicznie szkodliwe związki pośrednie, zwane wolnymi rodnikami lub reaktywnymi cząsteczkami tlenu. Wysoka szkodliwość wolnych rodników wynika stąd, że mogą one istnieć samodzielnie i samodzielnie włączać się w reakcje i że są niezwykle aktywne chemicznie i natychmiast inicjują nowe reakcje łańcuchowe. Procesy utleniania są tak długo niegroźne dla komórki, jak długo istnieje wewnątrz niej równowaga między ilością wytwarzanych wolnych rodników a mechanizmami obronnymi wstrzymującymi ich nadmierne wytwarzanie. Za utrzymanie tej równowagi odpowiadają właśnie przeciwutleniacze.

Przeciwutleniacze – właściwości prozdrowotne

Związki o właściwościach przeciwutleniających hamują lub znacznie spowalniają zjawiska utleniania wewnątrzkomórkowego. Oznacza to, że zmniejszają liczbę wolnych rodników tlenowych, które przyczyniają się do występowania stresu oksydacyjnego i tym samym zwiększają ryzyko rozwoju chorób cywilizacyjnych. Zaliczamy do nich między innymi:

• nowotwory;
• alergie;
• nieswoiste zapalenia jelit;
• depresję;
• zaburzenia trawienne;
• obniżone libido;
• problemy z płodnością;
• cukrzycy;
• i wiele innych.

Przeciwutleniacze są w stanie w pewnym stopniu spowolnić naturalne procesy starzenia się tkanek. Ma to wiele korzyści zarówno dla pracy narządów wewnętrznych i ogólnego zdrowia psychofizycznego, jak i dla wyglądu. Niektóre antyoksydanty (np. polifenole, witamina C, witamina E) mogą wspierać prawidłowe funkcjonowanie śródbłonka naczyń, pomagać chronić cholesterol LDL przed utlenianiem oraz wspierać prawidłowe krążenie krwi. Silnie wzmacniają odporność organizmu, regulują procesy trawienne i dodają energii. Wpływają na dobre samopoczucie i procesy myślowe.

Przeciwutleniacze – przykłady i źródła

Kluczowymi przeciwutleniaczami w diecie człowieka są:

• witamina C (kwas askorbinowy) – znajduje się w aceroli, papryce, natce pietruszki, cytrusach, kapuście, kiszonkach;
• witamina E i tokoferole – występują w zbożach, nasionach, orzechach, olejach roślinnych tłoczonych na zimno, awokado;
• witamina A i karotenoidy – znajdują się w dyni, marchwiach, brzoskwiniach, morelach, szpinaku, batatach, jarmużu;
• flawonoidy, antocyjany, resweratrol – należą do grona polifenoli, występują w jabłkach, cebuli, owocach jagodowych, czerwonej kapuście, orzeszkach ziemnych;
• katechiny – również należące do polifenoli, których najbogatszym źródłem jest herbata zielona;
• likopen – znajduje się w arbuzach, pomidorach i grejpfrucie;
• luteina i zeaksantyna – znajdują się w brokułach, kukurydzy, szpinaku.

Inne popularne związki o działaniu przeciwutleniającym to niektóre składniki mineralne (zwłaszcza selen, cynk i miedź), koenzym Q10, glutation, allicyna, kurkumina, piperyna, kwas alfa-liponowy. Jest ich jednak znacznie więcej, a ich ostateczną liczbę szacuje się wręcz w tysiącach.

Olej z czarnuszki Czarnuszka to wszechstronny, naturalny produkt o potwierdzonym, niezwykle szerokim działaniu. Wykazuje właściwości m.in. antyseptyczne, antywirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwalergiczne ... Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Krakowiak A., Pietkiewicz J., Związki o właściwościach przeciwutleniających i ich wpływ na zdrowie człowieka, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 92/2010.
2. Szajdek A., Borowska J., Właściwości przeciwutleniające żywności pochodzenia roślinnego, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 4/2004.